Διαφορετικός τρόπος ζωής

Γράφει ο Γιάννης Κατσίμπας

Όταν ήμουν παιδί, τη δεκαετία του 1970, στη Κηφισιά υπήρχαν 2 χειμερινοί κινηματογράφοι. Ο Πάρις, στη θέση του στεγάζετε σήμερα το Πλαίσιο και, η Μαρίνα, καινούργιος κινηματογράφος τότε, σήμερα εδώ και δεκαετίες στεγάζεται η Αστυνομία την Όθωνος. Αρκετοί οι καλοκαιρινοί. Υπήρχαν βέβαια οι εμβληματικοί[1] Μπομπονιέρα και η Χλόη. Αλλά και οι Ιάσωνας στη Κολοκοτρώνη στο Κεφαλάρι, δίπλα από το ζαχαροπλαστείο του Καλαμπόκα. Πηγαίναν οι άφραγοι πιτσιρικάδες και καβάλαγαν τη μάντρα για να βλέπουν τζάμπα. Και βέβαια η θρυλική Ρομάντζα στην Όθωνος λίγο πριν από την Αθ. Διάκου. Αμφότεροι σήμερα παρουσιάζονται με το απαίσιο μεταμοντέρνο πρόσωπο της Κηφισιάς, τις άχαρες πολυκατοικίες. Τα Σαββατοκύριακα οι ουρές για τα εισιτήρια συχνά κύκλωναν το τετράγωνο. Μα και τις καθημερινές, οι προβολές ξεκινούσαν στις τρεις το μεσημέρι και διαρκούσαν έως μετά τα μεσάνυχτα. Επρόκειτο για την αυτονόητη διασκέδαση που απευθυνόταν σε όλα τα γούστα. Το πλατύ κοινό συνέρρεε σε κωμωδίες, γκανγκστερικά και μελοδράματα. Οι πιο μυημένοι έβλεπαν ταινίες τέχνης. Βάιντα, Ταρκόφσκι, Φελίνι, Αντονιόνι, μέχρι και οι κινηματογραφικοί πειραματισμοί του Άντι Γουόρχολ. Τις βάσεις ωστόσο της κινηματογραφικής μας παιδείας τις αποκτήσαμε στα θερινά, τα οποία λειτουργούσαν στα μισά σχεδόν άχτιστα οικόπεδα της πόλης, με ένα κάποτε τεντωμένο καραβόπανο ως αυτοσχέδια οθόνη. Εκεί παίζονταν αριστουργήματα παρελθουσών δεκαετιών. Η "Καζαμπλάνκα", η "Τζίλντα", ο "Ρόκκο και τα Αδέλφια του" και τα αξεπέραστα κατά τη γνώμη μου θρίλερ του Χίτσκοκ. Οι κόπιες ίσως να ήταν φθαρμένες, ο ήχος μετριότατης ποιότητας, όταν έβλεπες όμως τον Άντονι Πέρκινς στο "Ψυχώ", στη σκηνή του ντουζ, σε έπιανε σύγκρυο κι ας είχε στη Κηφισιά καύσωνα.

Την πρώτη γερή κατραπακιά οι αίθουσες την έφαγαν στις αρχές των ‘70ς με την επέλαση της τηλοψίας που οδήγησε την ντόπια παραγωγή, το εμπορικό σινεμά, σε παρακμή. Πέθανε ο Φιλοποίμην Φίνος, ρήμαξαν τα στούντιο της "Φίνος Φιλμ". Η "Αλίκη στο Ναυτικό", η "Δεσποινίς Διεθυντής" έκαναν δεύτερη λαμπρή καριέρα στα κρατικά τότε κανάλια. Σημάδεψαν τα κυριακάτικα απογεύματά μας. Τα Σάββατα το βράδυ, όταν οι γονείς μας έβγαιναν, εμείς απολαμβάναμε στην ΥΕΝΕΔ τα κοσμοπολίτικα ερωτικο-αστυνομικά του Κλέαρχου Κονιτσιώτη – στο "Αγκίστρι" δεν είναι το πλάνο που η πρωταγωνίστρια βγαίνει τόπλες από τη θάλασσα; - το πρώτο μάλλον (ημί)γυμνο που προβλήθηκε στην ελληνική τηλεόραση.

Στα ‘80ς και στα ‘90ς οι κινηματογράφοι έκλειναν αθρόα.

Το θλιβερό ρεύμα ανακόπηκε όταν φτιάχτηκαν τα συμπλέγματα αιθουσών. Το ρεπερτόριό τους μπορεί να μην ήταν σινεφίλ, τραβούσαν εντούτοις τον κόσμο με τα υπερσύγχρονα ηχητικά συστήματα, την 3d εικόνα και τους κουβάδες με το ποπ κόρν. Η τηλεόραση εξάλλου δεν μπορούσε να τα ανταγωνιστεί - οι οσκαρικές ταινίες θα κατέληγαν στη μικρή οθόνη σε δύο χρόνια το νωρίτερο μετά την πρώτη προβολή τους. Ούτε βεβαίως τα βίντεο-κλαμπ κι εκεί θα έπρεπε να περιμένεις μήνες για να βρεις τον "Τιτανικό", το πιο πρόσφατο έστω του Γούντι Άλλεν.

Σήμερα η κατάσταση έχει εντελώς αντιστραφεί. Ο "Ιρλανδός" του Μάρτιν Σκορτσέζε βγήκε στις αίθουσες στις ΗΠΑ τον Σεπτέμβριο του 2019 και τον Νοέμβριο είχε κιόλας ανέβει στο Netflix. Στην περίπτωση του "Ρόμα" που κέρδισε όσκαρ σκηνοθεσίας, η απόσταση μεταξύ αίθουσας-πλατφόρμας ήταν μία μόλις ημέρα. Η φετινή θριαμβεύτρια των βραβείων, "Τα Πάντα Όλα", παιζόταν δυό χιλιόμετρα μακριά από το σπίτι μου. Και δυο μέτρα από τον καναπέ μου σε συνδρομητικό κανάλι. Προτίμησα να την παρακολουθήσω κάτω από το πάπλωμα. Ορθά έπραξα καθώς τη βρήκα άθλια – δεν την άντεξα ούτε μέχρι τη μέση...

Ούτως εχόντων των πραγμάτων, το γεγονός ότι δύο ιστορικοί κινηματογράφοι κινδύνεψαν να κατεβάσουν ρολά δεν θα έπρεπε να εκπλήσσει κανέναν. Σε τι να ωφελήσουν οι διαμαρτυρίες, οι νοσταλγικές (συχνά γλυκερές) δημοσιεύσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης όταν δεν κόβονται πλέον εισιτήρια; Θα έπρεπε άραγε η πολιτεία να προστατεύσει, επιδοτώντας τες, αίθουσες που -τις καθημερινές τουλάχιστον- μένουν μισοάδειες; Να τις υποβιβάσει πρακτικά σε ασύχναστα μουσεία; 

Μιλάω ως κάποιος που από τα δέκα του μέχρι τα πενηνταέξι του σπανίως άφησε να περάσει μια εβδομάδα δίχως να πάει στον κινηματογράφο. Που όταν -τον Φεβρουάριο του 2012- ο "Απόλλων" και το "Αττικόν" πυρπολήθηκαν από κουκουλοφόρους, συμμετείχε μαζί με λιγοστούς συμπολίτες του σε εκδήλωση διαμαρτυρίας. Για να ακούσουμε από τους αντιμνημονιακούς επαναστάτες ότι ενώ ο κόσμος πεινάει, εμάς μας ενδιαφέρουν τα ντουβάρια! Τότε ήταν η εποχή της "καλής βίας". Σήμερα είναι της ανέξοδης επιδεικτικής ευαισθησίας. 

"Η ζωή αλλάζει δίχως να κοιτάζει τη δική μας μελαγχολία..." τραγουδάει ο Διονύσης Σαββόπουλος. Προσωπικά αρνούμαι να γραπωθώ συναισθηματικά και να πενθήσω τα κίτρινα περίπτερα που εξαφανίζονται ή τα υποκαταστήματα των τραπεζών στις γειτονιές που ολοένα αραιώνουν προς μεγάλη δυσαρέσκεια των συνταξιούχων – εκεί γαρ συναντιούνταν για να ανταλλάξουν νέα και κουτσομπολιά. Ούτε καν τις πολυαγαπημένες μου κινηματογραφικές αίθουσες. 

Θα συχνάζω στα σινεμά ώσπου να εκλείψουν. Ή ώσπου να εκλείψω εγώ. Συμφιλιωμένος με την προσωρινότητα τους, πόσω δε μάλλον με τη δική μου. Όπως θα επιμένω να ντύνομαι, πιο φινετσάτα, πιο ανθεκτικά, πιο οικονομικά εν τέλει από κάθε φθηνό ρούχο.

Τι σχέση έχουν αυτά με τον κινηματογράφο; Μου το αποκάλυψε πρόσφατα ο αγαπημένος μου φίλος Κώστας. "Πόσο άψογα ραμμένος ήταν ο Ζαν Γκαμπέν!" του είπα – είχα δει το προηγούμενο βράδυ, σε πλατφόρμα, μια ταινία με τον κορυφαίο ίσως Γάλλο ηθοποιό του 20ου αιώνα. "Ας έκανε κι αλλιώς!" χαμογέλασε ο Κώστας. "Όταν προβάλλεσαι στη μεγάλη οθόνη, όταν η εικόνα σου αποκτά υπερφυσικές διαστάσεις, κάθε ατέλεια βγάζει μάτι! Πρέπει το ύφασμα να στρώνει άψογα στο σώμα σου. Να αναδεικνύεται και να σε αναδεικνύει".

Να αναδεικνύεται και σε σε αναδεικνύει… Ό,τι ακριβώς κάνει το σινεμά, η τέχνη γενικά, με τη ζωή.-