Η εμφάνιση ενός ισχυρού φαινομένου Ελ Νίνιο, όπως προβλέπεται για αργότερα μέσα στο έτος, μπορεί να επηρεάσει τη διάθεση, και επομένως την τιμή, τροφίμων όπως ρύζι, καφέ, ζάχαρη και κακάο.

Σύμφωνα με εκτιμήσεις, οι τιμές ενδέχεται να αυξηθούν έως και 107% καθώς οι σοδειές θα δυσκολευτούν να αντιμετωπίσουν την ξηρασία και τις πλημμύρες που συνοδεύουν τις ακραίες θερμοκρασίες που προκαλεί συνήθως το Ελ Νίνιο.

Ειδικά στη Βραζιλία, ένα δυνατό Ελ Νίνιο μπορεί να αυξήσει την τιμή της σόγιας κατά 36,8%, και του καφέ κατά 107%. Οι κόκκοι κακάο είναι επίσης ευάλωτοι, καθώς το 69% των παγκόσμιων προμηθειών παράγονται σε χώρες της δυτικής Αφρικής, οι οποίες θα επηρεαστούν σημαντικά από τις συνθήκες ξηρασίας.

Εξάλλου, το ρύζι μπορεί να σημειώσει πτώση 13,7& στην παραγωγή του στην Ινδία, τη δεύτερη μεγαλύτερη παραγωγό του κόσμου, όπου η μέση θερμοκρασία είναι ένα βαθμό Κελσίου υψηλότερη αυτό το καλοκαίρι.

Το 2002, ένα μετρίως ισχυρό Ελ Νίνιο μείωσε κατά 40% τις βροχοπτώσεις των θερινών μουσώνων στην Ινδία, προκαλώντας ζημιές 15 δισεκατομμυρίων δολαρίων στις σοδειές ρυζιού και άλλων καρπών, ισοδύναμες με το τρία τοις εκατό του ΑΕΠ της χώρας.

Περιστατικά Ελ Νίνιο συμβαίνουν κατά μέσο όρο κάθε τρία με τέσσερα χρόνια και χαρακτηρίζονται από συσσώρευση θερμού νερού στον ανατολικό Ειρηνικό Ωκεανό, στα ανοικτά των ακτών του Ισημερινού.

Το Ελ Νίνιο έχει σημαντικές κλιματικές επιπτώσεις, μειώνοντας τις βροχοπτώσεις των μουσώνων σε πολλές τροπικές περιοχές, προκαλώντας ξηρασία στην Ινδία και την Αφρική, και διαταράσσοντας την παραγωγή τροφίμων.

Τον Δεκέμβρη του 2009 ο Γιάννης Στουρνάρας προέβλεπε ότι η ύφεση τελειώνει και το 2010 θα επιστρέψουμε στην ανάπτυξη.

Τον Ιούλιο του 2011, ο Γιάννης Στουρνάρας όταν ερωτήθηκε στο Mega πότε θα γυρίσει η χώρα στην ανάπτυξη, προέβλεψε «μέσα στον επόμενο χρόνο», δηλαδή το 2012. Ούτε τότε επιβεβαιώθηκε - αντί για την ανάπτυξη ήρθε το PSI και το δεύτερο Μνημόνιο.

Χθες, Ιούνιο του 2015, επίσης ο Γιάννης Στουρνάρας προέβλεψε Grexit εάν δεν κλείσει άμεσα η συμφωνία με τους δανειστές. Πιθανότατα ούτε τώρα θα επιβεβαιωθεί - ούτε αυτό όμως θα τον αποτρέψει από την επόμενη, εξίσου έγκυρη ενδεχομένως, πρόβλεψη.

Ο Γιάννης Στουρνάρας, άλλωστε, σε αντίθεση με τους περισσότερους τραπεζίτες - τεχνοκράτες, διακρίνεται για την πολιτική ευελιξία και προσαρμοστικότητά του. «Είναι καλύτερος πολιτικός απ' ό,τι τραπεζίτης», λέει άσπονδος φίλος του από τον τραπεζικό χώρο. Η αλήθεια είναι πως ο ίδιος δεν τον δικαίωσε όντας υπουργός της κυβέρνησης Σαμαρά, αλλά δεν πτοείται. Δείχνει να αναζητεί διακαώς την δεύτερη ευκαιρία του. Και διευρύνει σταθερά τα σύνορα της, αξιομνημόνευτης, πολιτικής προσαρμοστικότητάς του.

Γιος του γραμματέα του ΕΑΜ Φθιώτιδας και Εύβοιας, Κνίτης στα πανεπιστημιακά του χρόνια, συγκάτοικος του Γιώργου Ζανιά και φίλος του Ευκλείδη Τσακαλώτου στις εποχές της Οξφόρδης, βρήκε τη δίοδο της πολιτικής του απογείωσης μέσα από την, περίπου θρυλική πλέον, «ιδιαίτερη χημεία του» με τον Αντώνη Σαμαρά.

Εως τότε είχαν μεσολαβήσει πολλές άλλες πολιτικές φιλίες και... χημείες. Ο Γιάννος Παπαντωνίου ήταν καθηγητής του στο Πανεπιστήμιο κι αργότερα κουμπάρος του, ο Κώστας Σημίτης ήταν ο άνθρωπος που τον μύησε στο όραμα του εκσυγχρονισμού και τον έχρισε επικεφαλής του Συμβουλίου Οικονομικών Εμπειρογνωμόνων όταν μπαίναμε στην ΟΝΕ, ο Γιώργος Παπανδρέου ως πρωθυπουργός τον καλούσε σε κλειστές, μυστικές συσκέψεις και, λίγο πριν από τις Κάνες, του ζήτησε να αναλάβει το υπουργείο Οικονομικών.

Εκείνος τότε αρνήθηκε, έβλεπε ήδη ότι το καράβι μπάταρε. Η κορυφαία κίνηση τακτικής του Γιάννη Στουρνάρα ήταν όταν έπεισε τον Αντώνη Σαμαρά, την ώρα που μπάταρε το έτερο καράβι, εκείνο του success story, να τον στείλει από το υπουργείο Οικονομικών στην Τράπεζα της Ελλάδος με πενταετές συμβόλαιο.

Εκτοτε, στις φιλίες του δίνει αυστηρή προτεραιότητα σε ό,τι πηγάζει και εκπορεύεται από Φρανκφούρτη και Βερολίνο.  Τύποις και ουσία, με βάση το κοινοτικό και ελληνικό δίκαιο, μοναδικό του αφεντικό είναι ο Ντράγκι κι εκείνος ουδέναν άλλον αναγνωρίζει. Οταν μιλά γι αυτόν τον αποκαλεί «Μάριο» και λέει ότι είναι φίλος του. Πολιτικός του «φάρος» έχει γίνει ο Σόιμπλε - ο γνωστός και ως «forget it Yannis».

Σε ιδεολογική και οικονομική βάση δεν συμφωνεί σχεδόν σε τίποτα μαζί του, αλλά προέχει το «φιλοευρωπαϊκό μέτωπο» και οι δρόμοι πολιτικής ανέλιξης που αυτό μπορεί να ανοίξει. Ο ίδιος ο Γιάννης Στουρνάρας, άλλωστε, θεωρεί εαυτόν πολύ πιο χρήσιμο πολιτικό και οικονομικό κεφάλαιο από τον Λουκά Παπαδήμο. Και σ' αυτή τη γραμμή χτίζει το μέλλον κι επενδύει στις «φιλίες» του.

Οταν ερωτάται για την... συνήθη αποτυχία των οικονομικών του προβλέψεων, το αγαπημένο του μότο είναι πως η συνταγή της εσωτερικής υποτίμησης εντός ευρωζώνης δεν θα επιτύχει όσο δεν ανοίγουν τα επαγγέλματα για να πέσουν οι τιμές. Το follow up ερώτημα γιατί ο ίδιος, ως υπουργός Οικονομικών, δεν εφάρμοσε αυτό το μοντέλο, απλώς το παρακάμπτει.

Οταν εγκαλείται για θεσμική υπέρβαση και για τις κινδυνολογικές του παρεμβάσεις - που αγγίζουν τα όρια της έμμεσης προτροπής σε bank run - , απαντά ότι ο ρόλος του ανεξάρτητου κεντρικού τραπεζίτη είναι ακριβώς να προειδοποιεί για τους κινδύνους. Κι όταν κατηγορείται για πολιτική υπονόμευση της εκλεγμένης κυβέρνησης της χώρας διαμηνύει, μέσω κύκλων του συνήθως, ότι οι φίλοι του στην ΕΚΤ και στη Φραγκφούρτη «ανησυχούν» για την ανεξαρτησία της ελληνικής κεντρικής τράπεζας.

Εξίσου, κατά πάγια πρακτική, φαίνονται να ανησυχούν και οι εγχώριοι φίλοι του - ΝΔ, ΠΑΣΟΚ και Ποτάμι, που σπεύδουν συντονισμένα προς στήριξή του ανά πάσα στιγμή: Είτε όταν... λοξοδρομούν και ξεφεύγουν αμφιλεγόμενα e-mails συνεργατών του, είτε όταν ο ίδιος πυροβολεί με προειδοποιήσεις για Grexit στην πιο κρίσιμη στιγμή της διαπραγμάτευσης.

Εν ολίγοις, σ' αυτόν τον πόλεμο ο Γιάννης Στουρνάρας δεν είναι μόνος του. Οι ρόλοι είναι μοιρασμένοι, το στράτευμα έτοιμο και ο ίδιος αναμένει - εάν δεν προκαλεί - το ατύχημα. Για να προσέλθει τότε, ως πρώτος των προθύμων, για την εθνική σωτηρία.

Εάν το στοίχημα δεν του βγει, λίγα έχει να χάσει. Οι «εντιμότατοι» φίλοι του δεν θα τον ξεχάσουν ούτε αυτή τη φορά...

Με νέο άρθρο του στο προσωπικό του ιστολόγιο την Παρασκευή, ο διακεκριμένος οικονομολόγος Πολ Κρούγκμαν σχολιάζει τις εξελίξεις στην ελληνική διαπραγμάτευση, παρομοιάζοντας την Αθήνα του 2015 με το Μπουένος Άιρες του 2001. Επισημαίνει, παράλληλα, πως «έχει ήδη σπάσει η πρώτη γραμμή άμυνας ενάντια σε μια πιθανή έξοδο από το ευρώ».

Τα περιθώρια για την επίτευξη συμφωνίας ανάμεσα στην Ελλάδα και τους πιστωτές γίνονται όλο και πιο στενά, αν και δεν έχουν κλείσει οριστικά. Δεν πρέπει να υπάρχουν βεβαιότητες για τις επιπτώσεις ενός Grexit.

Έχω μείνει σιωπηλός τον τελευταίο καιρό όσον αφορά τις εξελίξεις στην Ελλάδα επειδή ακριβώς δεν θέλω να συμβάλλω κι εγώ στη δημιουργία κλίματος πανικού. Εντούτοις, νιώθω πως πρέπει να κάνω ορισμένες παρατηρήσεις. 

Πρώτον, η πρώτη γραμμή άμυνας απέναντι σε μια έξοδο από το ευρώ έχει ήδη σπάσει. Καμία χώρα δεν θα σκεφτόταν να φύγει από το ευρώ υπό το φόβο ότι μια τέτοια κίνηση θα πυροδοτούσε «την μητέρα όλων των οικονομικών κρίσεων», καθώς όλοι θα έτρεχαν να αποσύρουν τα χρήματα από τις τράπεζες. Αλλά αυτός ο φόβος δεν ισχύει πλέον για την περίπτωση της Ελλάδας, καθώς η χρηματοπιστωτική σταθερότητα έχει ήδη δεχθεί μεγάλο πλήγμα. Η Αθήνα του 2015 είναι το Μπουένος Άιρες του 2001.

Πώς φτάσαμε σε αυτό το σημείο; Σύμφωνα με τον νομπελίστα οικονομολόγο, τίποτα δεν τον ενοχλεί περισσότερο από το ιδεολόγημα ότι για όλα ευθύνεται η αναποτελεσματικότητα των Ελλήνων, οι οποίοι υποτίθεται ότι δεν έχουν κάνει τίποτα. Στην πραγματικότητα η Ελλάδα καλείται να εφαρμόσει τρομακτικά επώδυνα μέτρα.

Το πρόβλημα είναι ότι οι μεγάλες περικοπές δαπανών σε μια οικονομία χωρίς ανεξάρτητη νομισματική πολιτική και την δυνατότητα να υποτιμήσει το νόμισμά της, οδηγούν σε τεράστια οικονομική συρρίκνωση. Το οποίο σημαίνει πως ότι κερδίζεται από το μέτωπο των δαπανών χάνεται από το μέτωπο των εσόδων.

Αυτό δεν είναι ένα λάθος των Ελλήνων, αλλά ουσιαστικά ένα σχεδιαστικό ελάττωμα του ίδιου του ευρώ. Όσον αφορά το Grexit, αυτήν την στιγμή κάποιοι από την πλευρά της τρόικας φαίνεται σχεδόν να καλωσορίζουν το ενδεχόμενο εξόδου της χώρας από το ευρώ.

Αυτό είναι αρκετά παράξενο αν αναλογιστεί κανείς τα συμφέροντα των δανειστών. Όντως, οι ζωές των δανειστών θα γίνουν πιο εύκολες, για λίγο, γιατί δεν θα είχαν να αντιμετωπίσουν τον ΣΥΡΙΖΑ. Αλλά από την σκοπιά των πιστωτών, το Grexit είναι κάτι απόλυτα αρνητικό. Είναι σχεδόν σίγουρο ότι θα έπαιρναν λιγότερα χρήματα πίσω σε σχέση με οποιαδήποτε άλλη συμφωνία που κρατάει την Ελλάδα μέσα και η απόδειξη ότι το ευρώ είναι τελικά αναστρέψιμο θα προλειάνει το έδαφος για μελλοντικές κρίσεις, ακόμα και αν η ΕΚΤ καταφέρει να συγκρατήσει αυτήν την κρίση.

Και όπως γράφει και ο Μάρτιν Γουλφ, «η Ελλάδα θα συνεχίσει να υπάρχει και οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να την αντιμετωπίσουν».

Οι Έλληνες από την άλλη πλευρά, μπορεί να βρεθούν αντιμέτωποι με το οικονομικό χάος μετά την έξοδο από το ευρώ. Και ενδεχομένως η προειδοποίηση από την Τράπεζα της Ελλάδας ότι η υποτίμηση θα οδηγήσει την χώρα στον τρίτο κόσμο να είναι σωστή. Ωστόσο, θα ήθελα να γνωρίζω το μοντέλο και τα ιστορικά παραδείγματα που επιβεβαιώνουν το συμπέρασμα αυτό.

Αλλά αν δεν συμβεί αυτή η εσωτερική κατάρρευση, ένα υποτιμημένο νόμισμα θα οδηγούσε τελικά σε μια ανάκαμψη, με ώθηση από τις εξαγωγές.

Το επιχείρημα είναι πως κανείς δεν πρέπει να έχει απόλυτες βεβαιότητες. Αλλά οι πιστωτές θα έπρεπε να ανησυχούν περισσότερο από τους Έλληνες για μια ενδεχόμενη έξοδο από το ευρώ.

Πηγή μετάφρασης: Euro2day

Bank wars

Αδίστακτα παιχνίδια με τις τράπεζες επιστρατεύουν ως έσχατο όπλο πίεσης οι δανειστές και εγχώριοι, θεσμικοί και μη, παράγοντες στην ώρα των πιο κρίσιμων αποφάσεων για το μέλλον της χώρας.

Αργά χθες το βράδυ, και μετά από πληροφορίες που μετέδωσε το Reuters για εκροές 1 δις ευρώ, έγινε γνωστό από τραπεζικές πηγές πως η Τράπεζα της Ελλάδος ζήτησε από την ΕΚΤ έκτακτη αύξηση, κατά 3 δις, του ορίου άντλησης ρευστότητας από τον ELA. Την είδηση αναμετέδωσε το Bloomberg επικαλούμενο «τρεις πηγές με γνώση του θέματος», για να διαψευστεί λίγο αργότερα μέσω ΑΠΕ από «ανώτατο στέλεχος της Τράπεζας της Ελλάδος». Το Bloomberg επανήλθε όμως, επιμένοντας πως το αίτημα υπεβλήθη και πως σήμερα, μέχρι το μεσημέρι, θα συγκληθεί έκτακτη τηλεδιάσκεψη του ΔΣ της ΕΚΤ για να εγκριθεί η αύξηση – μια τηλεδιάσκεψη, που έσπευσε να επιβεβαιώσει, στον συνήθη πλέον ρόλο… του άτυπου εκπροσώπου των δανειστών, και ο ανταποκριτής των Financial Times Πήτερ Σπίγκελ.

Είχε προηγηθεί έτερη διαρροή, μέσα από την συνεδρίαση του Eurogroup, σύμφωνα με την οποία εκπρόσωπος της ΕΚΤ «εξέφρασε αμφιβολίες για το εάν θα ανοίξυν οι ελληνικές τράπεζες τη Δευτέρα». Σύμφωνα με το Reuters, κατά τη συνεδρίαση του Eurogroup, ο Γερούν Ντάισελμπλουμ απευθύνθηκε στο μέλος του ΔΣ της ΕΚΤ Μπενουά Κερέ και τον ρώτησε εάν θα ανοίξουν την Παρασκευή οι ελληνικές τράπεζες, δεδομένης της σημαντικής εκροής καταθέσεων των τελευταίων ημερών. Η απάντηση του Μπενουά Κερέ φέρεται να ήταν «Αύριο ναι, για τη Δευτέρα δεν ξέρω». Ακολούθησε ακαριαία διάψευση από την ΕΚΤ ενώ ο Γιάνης Βαρουφάκης δήλων στο Λουξεμβούργο:

«Αρνούμαι κατηγορηματικά διαρροές από το Eurogroup σχετικά με αναφορά που υποστηρίζει πως η ΕΚΤ ενημέρωσε πως οι ελληνικές τράπεζες ενδέχεται να μην ανοίξουν τη Δευτέρα» ενώ έσπευσε να προσθέσει με νόημα ότι αποτελεί βασική αρχή της νομισματικής ένωσης η ελεύθερη διακίνηση κεφαλαίων και μία αντίθεση απόφαση θα συνιστούμε παραδοχή αποτυχίας.

Λίγο αργότερα, έγινε γνωστό από ελληνικές κυβερνητικές πηγές ότι η εν λόγω διαρροή έγινε, σκοπίμως, από τον υπουργό Οικονομικών του Λουξεμβούργου προκειμένου να προκληθεί bank run. Ενδεικτικά είναι και τα δύο tweets που έκανε αργά το βράδυ ο δημοσιογράφος του Channel 4 Πολ Μέησον γράφοντας: «Αντιλαμβάνομαι ότι οι προειδοποιήσεις Βαρουφάκη αφορούσαν τους υπουργούς Οικονομικών της Ισπανίας και του Λουξεμβούργου που έθεσαν θέμα λειτουργίας των ελληνικών τραπεζών. Η διαρροή έγινε από τον Λουξεμβούργιο». «Σύμφωνα με ελληνική κυβερνητική πηγή στόχος της Ισπανίας, του Λουκεμβούργου και της απάντησης της ΕΚΤ, που διέρρευσε, ήταν να προκληθεί bank run».

Στον αντίποδα, ο Πίτερ Σπίγκελ ενεπλάκη και πάλι στη θύελλα για να γράψει στο δικό του twitter: «Δύο αξιωματούχοι που μετείχαν στη συνεδρίαση του Eurogroup μου επιβεβαίωσαν τις πληροφορίες του Reuters ότι η ΕΚΤ εξέφρασε ανησυχία ότι ίσως οι ελληνικές τράπεζες δεν ανοίξουν τη Δευτέρα».

Η σπέκουλα με τις τράπεζες είχε ανοίξει όμως και εντός συνόρων από νωρίς το πρωί, με το πρωτοσέλιδο δημοσίευμα των Νέων υπό τον τίτλο «Φυγή 30 δις ευρώ και συνεχίζεται». Απαντώντας στο δημοσίευμα, και μετά το νέο όργιο διαρροών στο Eurogroup, κύκλοι του Μαξίμου κατήγγειλαν ότι «υπάρχει σχέδιο άσκοπης και τεχνητής φυγής κεφαλαίων με στόχο την πρόκληση αναταραχής και οικονομικής αποσταθεροποίησης».

«Αυτές οι τακτικές», ανέφεραν οι ίδιες πηγές, «είναι βούτυρο στο ψωμί των δανειστών που θέλουν να εκβιάσουν περαιτέρω την ελληνική κυβέρνηση. Η Ελλάδα δεν εκβιάζεται. Ο λαός μας ξέρει ποιοι ματώνουν για τα συμφέροντα του και ποιοι παίζουν άθλια παιχνίδια. Η προσπάθεια αυτών των κύκλων θα πέσει στο κενό. Θα προσκρούσει στην ψυχραιμία, τη νηφαλιότητα και την αποφασιστικότητα της κυβέρνησης αλλά και του λαού. Το μόνο όπλο που θα ήθελαν να έχουν είναι ο φόβος του λαού μας. Άλλα δεν...»