Ένα οδοιπορικό στα απόρρητα της ιστορίας της ΕΣΣΔ, έκανε ο φωτογράφος Nadav Kander που ταξίδεψε στις στέπες του Καζακστάν για να δει από κοντά τις «κλειστές πόλεις» των άλλοτε σοβιετικών περιοχών πυρηνικών δοκιμών.

Πρώτος προορισμός του φωτογράφου, η πόλη Kurchatov , που φέρει το όνομα του φυσικού που ανέπτυξε την πρώτη ατομική βόμβα για την ΕΣΣΔ. Στην πύλη βρήκε έναν φρουρό. Με τη βοήθεια μιας επαφής από την περιοχή, ο Kander κατάφερε να μπει στην πόλη. Κατέλυσε στον μοναδικό ξενώνα της περιοχής και ξεκίνησε να φωτογραφίζει τις στοιχειωμένες σοβιετικές εγκαταστάσεις. Τα παράξενα όμορφα αλλά απόκοσμα τοπία αποτυπώνουν τη μυστικότητα μιας εποχής για την οποία όσα χρόνια και να περάσουν πάντα τα όσα θα είναι γνωστά... θα είναι λίγα.

Η ερευνητική περιοχή του Semipalatinsk, γνωστή και ως το «Πολύγωνο», λίγο έξω από το Kurchatov ήταν η πρώτη περιοχή πυρηνικών δοκιμών της Σοβιετικής Ένωσης. Περισσότερα από 450 δοκιμές διεξήχθησαν εκεί μεταξύ 1949 και 1989, όλες τους εντός του εύρους της τότε κατοικημένης περιοχής της πόλης.

Άλλωστε μέχρι το 1991 που οι εγκαταστάσεις κατέρρευσαν μαζί με την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, υπήρχε ελάχιστη επίσημη αναγνώριση για τις επιπτώσεις των πειραμάτων στους ανθρώπους αλλά και το περιβάλλον της περιοχής.

Μόλις μεταξύ 1996 και 2012, μια ομάδα των Ρώσων, Καζάκων, και Αμερικανών επιστημόνων εργάστηκαν από κοινού για να απομακρύνουν τα υπολείμματα πλουτωνίου από την περιοχή. Ο Kander κατά τη διάρκεια της φωτογράφισης φορούσε ειδική στολή προκειμένου να μην εκτεθεί σε ραδιενέργεια.

Στις φωτογραφίες του Kander, οι σοβιετικές υποδομές, ισορροπούν μεταξύ ενός μονότονου εδάφους και ενός επιβλητικού ουρανού, δίνοντας τους αέρα αρχαίων μνημείων. Αυτός που τις βλέπει χάνεται στο χώρο και στο χρόνο, όπως άλλωστε γίνεται και στην πραγματικότητα στις στέπες αυτές κοντά στα σύνορα με τη Σιβηρία.

«Πρόκειται στην πραγματικότητα για τη μέση του πουθενά», λέει ο Κάντερ. Το μέρος ήταν άλλωστε άγνωστο στο ευρύ κοινό μέχρι που  το Google Earth και οι δορυφόροι, κατέστησαν αδύνατο σε οποιαδήποτε κυβέρνηση να κρύψει πια πόλεις από τον χάρτη.

Πηγή:tvxs

Η έκθεση και οι πρωταγωνίστριες μιας περιόδου Γιελένα Γκουρό, Νατάλια Γκοντσαρόβα, Όλγα Ρόζανοβα, Λιουμπόβ Ποπόβα, Αλεξάντρα Έξτερ, Ναντιέζντα Ουνταλτσόβα, Βαρβάρα Στεπάνοβα, Βέρα Πέστελ, Αντονίνα Σοφρόνοβα, Βαλεντίνα Κουλάγκινα, Γιεβγκένια Μαγκαρίλ, Βαρβάρα Μπουμπνόβα, Ξένια και Μαρία Έντερ. Οι γυναίκες δημιουργοί στα χρόνια της ρωσικής πρωτοπορίας (1910-1930) είναι οι 'πρωταγωνίστριες' στην ομώνυμη έκθεση του Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης. Οι γυναίκες δημιουργοί στα χρόνια της ρωσικής πρωτοπορίας  ήταν τόσες όσοι και οι άντρες συνάδελφοί τους, γεγονός που δεν παρατηρείται αντίστοιχα στις ευρωπαϊκές πρωτοπορίες. Όλα τα κινήματα της ρωσικής πρωτοπορίας από τον κυβοφουτουρισμό ως τον κονστρουκτιβισμό εκπροσωπούνταν στην πρώτη γραμμή από γυναίκες δημιουργούς που συνέβαλαν στην διαμόρφωση μιας νέας αισθητικής που άλλαξε τον κόσμο. Η δυναμική παρουσία της γυναίκας στη Ρωσία σε όλους τους τομείς της τέχνης και της επιστήμης κατά τις δεκαετίες 1910-30 αποδεικνύει ότι, εκτός από τις καλλιτεχνικές πρωτοπορίες, υπήρχε και μια πρωτοπορία στον χώρο των διεκδικήσεων για την κοινωνική ισότητα.  

Η Γιελένα Γκουρό άνοιξε τον δρόμο για την “οργανική κατεύθυνση στην τέχνη”. Αντιμετώπισε από πολύ νωρίς συνθετικά τις τέχνες, ήταν ποιήτρια και ζωγράφος, εφάρμοσε την “συναισθησία” και μετά τον πρόωρο θάνατό της το 1913, ο σύζυγός της, Μιχαήλ Ματιούσιν δανείστηκε από το έργο της τεχνικές για μια υπερβατική αναπαράσταση της φύσης που βασίζεται στην απόδοση των οργανικών στοιχείων, των χρωμάτων και των ήχων και δημιούργησε την Σχολή Οργανικής Παιδείας ως παράρτημα του Κρατικού Ινστιτούτου Καλλιτεχνικής Παιδείας στο Λένινγκραντ. Μαθητές του ήταν τα αδέλφια Μπορίς , Γιούρι, Ξένια και Μαρία Έντερ. Η Νατάλια Γκοντσαρόβα ήταν σπουδαία ζωγράφος με μεγάλη συνεισφορά στην δημιουργία ενός νέου εικαστικού αλφαβήτου για τον μοντερνισμό που βασίζεται στην αφομοίωση στοιχείων από την λαϊκή παράδοση, τις θρησκευτικές εικόνες και την παιδική ζωγραφική. Η Όλγα Ρόζανοβα υπήρξε πρωτοπόρος στην χρήση του κολλάζ και ήταν από τους πρώτους καλλιτέχνες που εφάρμοσε και χειρίστηκε με πολύ ιδιαίτερες τεχνικές την μη-αντικειμενική ζωγραφική.  

Η Λιουμπόβ Ποπόβα μαζί με τις φίλες της Ναντιέζντα Ουνταλτσόβα και την Βέρα Πέστελ ανέπτυξε τον “κυβοφουτουρισμό” συνδέοντας τα δύο ευρωπαϊκά κινήματα (τον κυβισμό και τον φουτουρισμό) σε ένα το οποίο απέκτησε δικά του εγγενή χαρακτηριστικά. Η Ποπόβα πέρασε από όλα τα κινήματα της πρωτοπορίας. Μας άφησε εξαιρετικά δείγματα γραφιστικού σχεδιασμού και σχεδιασμού σκηνικών και κοστουμιών. Πέθανε πρόωρα το 1924, πάνω στην άνθηση του κονστρουκτιβιστικού κινήματος του υπήρξε πολύ δραστήριο μέλος στα τελευταία χρόνια της ζωής της. Αξιοσημείωτα είναι και τα σχέδια για σκηνικά και κοστούμια θεατρικών παραστάσεων της Αλεξάντρας Έξτερ. Η Βαρβάρα Μπουμπόβα εγκαταστάθηκε το 1921 στην Ιαπωνία όπου δίδαξε επί 36 χρόνια στο Πανεπιστήμιο του Τόκυο και εφάρμοσε πρωτοποριακές τεχνικές λιθογραφικών αναπαραγωγών.  

Η Γιεβγκένια Μαγκαρίλ και η Αντονίνα Σοφρόνοβα ανέπτυξαν μια προσωπική εικαστική γλώσσα μέσα από την αφομοίωση σουπρεματιστικών και κονστρουκτιβιστικών τεχνικών. Η Βαρβάρα Στεπάνοβα και η Βαλεντίνα Κουλάγκινα εργάστηκαν μαζί με τους σύζύγους τους Αλεξάντρ Ρότσενκο και Γκούσταβ Κλούτσις στη δημιουργία κολάζ, φωτομοντάζ και λιθογραφικών αναπαραγωγών εξελίσσοντας σημαντικά την τέχνη του γραφιστικού σχεδιασμού.  

Λιουμπόβ Ποπόβα, Γυναίκα που ταξιδεύει. ΚΜΣΤ - συλλογή Κωστάκη.

Αντονίνα Σοφρόνοβα, Γεωμετρική Σύνθεση, 1922. ΚΜΣΤ - συλλογή Κωστάκη.

Οι εικαστικοί Βαρβάρα Στεπάνοβα & Λιουμπόβ Ποπόβα. ΚΜΣΤ - συλλογή Κωστάκη.

Αλεξάντρα Έξτερ, Σχέδιο για το θεατρικό κοστούμι της Σαλώμης, 1917. ΚΜΣΤ - συλλογή Κωστάκη.

Πηγή: lifo