Γιατί το κόμμα της αντιπολίτευσης ζητά ανάσυρση της δικογραφίας.

Σοκ και δέος προκαλούν τα ανατριχιαστικά στοιχεία που κατέθεσε ο ΣΥΡΙΖΑ στην αίτησή του προς τον εισαγγελέα οικονομικού εγκλήματος για την ανάσυρση της δικογραφίας για τον Άδωνι Γεωργιάδη σχετικά με το σκάνδαλο Novartis.

Να σημειωθεί ότι κλιμάκιο του κόμματος, με επικεφαλής τον Τομεάρχη Διαφάνειας, Παύλο Πολάκη, συνοδευόμενο από τον Μάρκο Χατζησάββα και τον εξουσιοδοτημένο από την Πολιτική Γραμματεία δικηγόρο, Γιάννη Απατσίδη, κατέθεσε στις 8 Σεπτεμβρίου 2026 το σχετικό έγγραφο, που αποκαλύπτει σήμερα το Documento News.

Η δικογραφία για τον Άδωνι Γεωργιάδη τέθηκε στο αρχείο από τους Εισαγγελείς Καψιμάλη και Μπαρδάκη τον Ιανουάριο του 2022, με ρητή επιφύλαξη ανάσυρσης «εάν προκύψουν νέα στοιχεία». Κάτι τέτοιο, φαίνεται ότι προκύπτει ξεκάθαρα, σύμφωνα με την αίτηση του ΣΥΡΙΖΑ. Πώς στοιχειοθετείται ο παραπάνω ισχυρισμός και γιατί θα πρέπει να ανασυρθεί η δικογραφία για τον Άδωνι Γεωργιάδη, σύμφωνα με την Κουμουνδούρου;

«Νέα συντριπτικά στοιχεία»

Μεταξύ άλλων, στην αίτηση προς τον εισαγγελέα οικονομικού εγκλήματος επισημαίνονται τα παρακάτω «νέα συντριπτικά στοιχεία που επιβάλλουν την ανάσυρση»:

Ο ρόλος του Μανιαδάκη

Στην αίτηση του ΣΥΡΙΖΑ γίνεται επίσης λόγος για:

α) Γραπτό μήνυμα του ίδιου του Άδ. Γεωργιάδη που τεκμηριώνει επικοινωνία και συνεννόησή του με τον Νικόλαο Μανιαδάκη, κατά την περίοδο που ο τελευταίος ήταν προστατευόμενος μάρτυρας δημοσίου συμφέροντος («Αναστασίου»), με υπόσχεση στήριξης εξαρτώμενη από την στάση του μάρτυρα έναντι της τότε Εισαγγελέως Διαφθοράς («όταν δεν υποχώρησε στην Τουλουπάκη») και με τηρηθέν αντάλλαγμα, ήτοι την ένορκη βεβαίωση του Άδ. Γεωργιάδη υπέρ του Ν. Μανιαδάκη στη δίκη Σαλμά–Μανιαδάκη και τη μη υποβολή εγκλήσεως κατά του Μανιαδάκη, όπως κατήγγειλε ο Μ. Σαλμάς.

β) Στοιχεία που καταδεικνύουν ότι ο ελεγχόμενος πρώην Υπουργός ζήτησε από τον Αντιπρόεδρο της Novartis Hellas και Πρόεδρο του ΣΦΕΕ, Κ. Φρουζή, να δοθεί διαφήμιση της Novartis σε συγκεκριμένη δημοσιογράφο και ιστοσελίδα (γραπτό μήνυμα Άδ. Γεωργιάδη «Το αίτημά μου στον Φρουζή να της δώσει έγινε όταν πλέον δεν ήμουν Υπουργός Υγείας και εγώ ποτέ δεν είπα ότι δεν μιλούσα με τον Φρουζή»), ενώ κατά την καταγγελία Σαλμά (Πρακτικά σελ. 142-143) «ζητούσε από επιχειρήσεις που ως Υπουργός με τις αποφάσεις του επηρέαζε τον τζίρο τους να χρηματοδοτούν μέσα ενημέρωσης», και ειδικότερα ζητούσε από τον Κ. Φρουζή «να δίδει χρήματα σε μέσα ενημέρωσης, προκειμένου να έχει ευνοϊκή μεταχείριση», εξασφαλίζοντας προσωπικό πολιτικό όφελος και προβολή – πράξη που συνιστά την πεμπτουσία της δωροληψίας, δεδομένου ότι τα άρθρα 159 παρ. 1 και 235 παρ. 1 ΠΚ καλύπτουν ωφέλημα «για τον εαυτό του ή για άλλον» και ενέργεια ή παράλειψη «μελλοντική ή ήδη τελειωμένη».

γ) Τη ρητή δήλωση του κ. Μάριου Σαλμά ότι τίθεται στη διάθεση των Εισαγγελικών Αρχών για την κατάθεση όλων των αδιάσειστων ηλεκτρονικών πειστηρίων. Ειδικότερα, ο Μ. Σαλμάς δήλωσε «Ζητώ στην εισαγγελία αυτό, να ξεκινήσει έρευνα ξανά. Και εγώ θα πάω να καταθέσω για τα πρόσθετα στοιχεία που δείχνουν το αντάλλαγμα» (Πρακτικά σελ. 144) και «Μετρήστε τα αδικήματα. Ζητώ να ξανανοίξει η υπόθεση της Novartis, κύριε Πρόεδρε, να στείλετε όσα είπα στον εισαγγελέα. Και θα καταθέσω εγώ τα νέα στοιχεία, για να δούμε τη συνάφεια και τα ανταλλάγματα του κ. Γεωργιάδη».

Η δράση του Φρουζή

Τα νέα στοιχεία που προκύπτουν για την υπόθεση όμως, δεν σταματούν στα παραπάνω. Ο ΣΥΡΙΖΑ κατέθεσε επίσης τα παρακάτω στοιχεία-φωτιά για συναλλαγή με ΜΜΕ μέσω Φρουζή:

-Με δικό του γραπτό μήνυμα ο κ. Γεωργιάδης παραδέχεται ότι ζήτησε από τον Αντιπρόεδρο της Novartis, Κωνσταντίνο Φρουζή, να δοθεί διαφήμιση της εταιρείας σε συγκεκριμένη δημοσιογράφο και ιστοσελίδα, ενώ κατά την καταγγελία Σαλμά ζητούσε από τον Κ. Φρουζή, «τότε που κόβονταν οι μισθοί και οι συντάξεις», «να δίδει χρήματα σε μέσα ενημέρωσης, προκειμένου να έχει ευνοϊκή μεταχείριση» (Πρακτικά σελ. 143), προκειμένου να εξασφαλίζει ο ίδιος προσωπική προβολή και πολιτική ασυλία, στοιχείο που συνδέεται άμεσα με τις καταβολές συνολικού ύψους 12.302.578 ευρώ (2012-2016) της Novartis προς τη διαφημιστική MMS Communications Ελλάς Α.Ε. (πρώην Publicis Ελλάς) και, μέσω αυτής, προς τις εταιρείες Μαυρίκου, εκ των οποίων εικονικά κρίθηκαν, κατά την ίδια την Πράξη Αρχειοθέτησης, τιμολόγια αξίας 176.048 ευρώ (2014) και 14.344 ευρώ (2013) για διαφημιστική προβολή σε ιστοσελίδες που ουδέποτε λειτούργησαν.

-Η Πράξη Αρχειοθέτησης δέχθηκε ρητώς ότι «Δεν προκύπτει επίσης κάποια σύνδεση του Α. Γεωργιάδη με τα εικονικά τιμολόγια που αφορούν την εταιρεία MMS COMMUNICATIONS ΕΛΛΑΣ Α.Ε.». Το γραπτό μήνυμα του ίδιου του Άδ. Γεωργιάδη τεκμηριώνει πλέον ακριβώς τη σύνδεση που η Πράξη θεώρησε ανύπαρκτη, δηλαδή τη δική του μεσολάβηση προς τον Κ. Φρουζή για τη διοχέτευση διαφημιστικής δαπάνης της Novartis σε ιστοσελίδες. Σημειώνεται ότι ο Κ. Φρουζής έχει παραπεμφθεί σε δίκη, με βούλευμα του Συμβουλίου Πλημμελειοδικών Αθηνών (Φεβρουάριος 2022), για νομιμοποίηση εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες μέσω διαφημιστικών εταιρειών κατά την περίοδο 2012-2015 (Σχετικό 9).

-Η επίκληση του Άδ. Γεωργιάδη ότι το αίτημα προς τον Κ. Φρουζή υποβλήθηκε «όταν πλέον δεν ήμουν Υπουργός Υγείας» δεν αναιρεί το αξιόποινο, καθώς τα άρθρα 159 παρ. 1 και 235 παρ. 1 ΠΚ καλύπτουν ωφέλημα «για τον εαυτό του ή για άλλον» και ενέργεια ή παράλειψη «μελλοντική ή ήδη τελειωμένη», σε κάθε δε περίπτωση καταρρίπτει τη θέση της Πράξης Αρχειοθέτησης ότι οι επαφές Γεωργιάδη–Φρουζή υπονοούσαν «θεσμική και μόνον επαφή». Το Σχετικό 4δ προσδιορίζει πλέον την ανταλλαγή αυτή. Στο μήνυμα του Μ. Σαλμά των 09:21:02 περιέχεται αναφορά σε TCR «για Φραγκιαδάκη, Ant1 και Φρουζή» και η δήλωση «Αλλά το TCR το έχω». Στην απάντηση που αποδίδεται στον Άδ. Γεωργιάδη, ώρα 09:42:44, αναφέρεται ειδικότερα «Η Φραγκάκη πήρε διαφήμιση από τη Νοβάρτις σε νόμιμο σάιτ. Το αίτημα μου στον Φρουζή να της δώσει έγινε όταν δεν ήμουν πλέον υπουργός υγείας και εγώ ποτέ δεν είπα ότι δεν μιλούσα με τον Φρουζή».

-Στην πλήρη γραπτή αποτύπωση της σελ. 9 διατηρείται επίσης η ρητή άρνησή του «Δεν έχω πάρει ποτέ και από κανέναν ούτε 1€», η προαναγγελία μήνυσης και η πρόσκληση προσκόμισης των στοιχείων στο δικαστήριο, στην οποία ο Μ. Σαλμάς απαντά στις 09:53:43 «Εννοείται».

-Η ονομαστική αναφορά στη δικαιούχο της διαφήμισης και η παραδοχή προσωπικού αιτήματος προς τον Φρουζή παρέχουν συγκεκριμένο αντικείμενο ελέγχου για την ταυτότητα της ιστοσελίδας, τον χρόνο, το ύψος, την τιμολόγηση και την πραγματική διαδρομή της διαφημιστικής δαπάνης. Η σύνδεση της συγκεκριμένης διαφήμισης με τα ανωτέρω εικονικά τιμολόγια αποτελεί αντικείμενο της αιτούμενης διασταύρωσης”.

Η αρχειοθέτηση

Επιπλέον, ο ΣΥΡΙΖΑ αναφέρεται εκτενώς σε «πρόδηλα σφάλματα και αντιφάσεις της πράξης αρχειοθέτησης Καψιμάλη – Μπαρδάκη». Μεταξύ άλλων, τονίζεται χαρακτηριστικά:

-Καταγράφηκαν άνω των 150.000€ σε μετρητά στους προσωπικούς/οικογενειακούς λογαριασμούς του κ. Άδ. Γεωργιάδη και 345.841,27€ σε μετρητά στους λογαριασμούς των εταιρειών του («Ελληνική Αγωγή» κ.λπ.) από τους Β. Κατραβά και Λ. Γεωργιάδη κ.ά. (Παπαθεοδώρου, Κ. Κουτρή, κατά την Πράξη), τα οποία ο Εισαγγελέας όλως αυθαιρέτως απέκλεισε ως προϊόν νομιμοποίησης με το νομικώς ανυπόστατο επιχείρημα ότι δεν βρέθηκε… τραπεζικό έμβασμα απ’ ευθείας από τη Novartis!

-Ομολογείται η εισβολή του Άδ. Γεωργιάδη στη συνεδρίαση της 1-2 Αυγούστου 2013 και ο εκβιαστικός εξαναγκασμός σε νέα ψηφοφορία, για να περάσουν οι αυξήσεις στα φάρμακα, γεγονός που ο Εισαγγελέας βάφτισε «απαράσκευη ενέργεΙα», αντί για παράβαση καθήκοντος και δωροληψία! Στο ίδιο πρακτικό της ΕΤΦ (1 και 2-8-2013), που παρατίθεται στην Πράξη, καταγράφεται ότι «Προσήλθε στη συνεδρίαση ο κος Υπουργός και επισήμανε ότι είναι Μνημονιακή Υποχρέωση να ολοκληρωθεί το Δελτίο τιμών», ότι ο Κ. Ράνος «επισήμανε ότι οι αυξήσεις δίνουν επιβάρυνση 70 εκατομμύρια στη δαπάνη» και ότι «Η διαφωνία του κου Ράνου καταγράφεται».

-Με τα Δελτία Τιμών της 06-08-2013 και 28-09-2013 αυξήθηκαν οι τιμές σε 267 σκευάσματα (21 της Novartis), ενώ το Μικτό Κλιμάκιο Ελέγχου διαπίστωσε ότι οι εισηγήσεις του ΕΟΦ και τα πρακτικά της ΕΤΦ (8/2013) ΕΙΧΑΝ ΕΞΑΦΑΝΙΣΤΕΙ! Ειδικότερα, κατά την Πράξη, το ΔΤΦ της 6-8-2013 (Υφυπουργός Α. Μπέζας) περιέλαβε αυξήσεις σε 267 σκευάσματα 77 ΚΑΚ, το ΔΤΦ της 28-9-2013 (εκδοθέν από τον ίδιο τον Άδ. Γεωργιάδη) αυξήσεις σε 267 σκευάσματα 78 ΚΑΚ σε σχέση με το ΔΤΦ της 30-4-2013 και, επιπλέον, αυξήσεις σε 77 σκευάσματα 29 ΚΑΚ σε σχέση με το ΔΤΦ της 6-8-2013, για τα οποία «δεν βρέθηκε έγκριση της ΕΤΦ ή πρακτικό ΕΤΦ», ώστε «τα 77 σκευάσματα που πήραν αύξηση στο ΔΤΦ της 28-9-13 δεν έχουν ελεγχθεί από την ΕΤΦ».

-Αποδείχθηκε η τεχνητή καθυστέρηση τιμολόγησης των φθηνότερων ανταγωνιστικών φαρμάκων Aubagio και Tecfidera επί 11 και 9 μήνες, καθώς και η παράνομη ένταξη των Ultibro/Xoterna στη Θετική Λίστα, που ζημίωσε τον ΕΟΠΥΥ με πάνω από 6,2 εκατ. ευρώ.

«Μνημείο αντιφάσεων»

Όπως σημειώνεται στην αίτηση «η εισαγγελική πράξη αρχειοθέτησης του κ. Π. Καψιμάλη, που εγκρίθηκε από τον Εισαγγελέα Οικονομικού Εγκλήματος, κ. Χ. Μπαρδάκη, αποτελεί νομικό και λογικό μνημείο αντιφάσεων, καθώς όλα τα πραγματικά περιστατικά και τα πορίσματα των ειδικών ελεγκτών που περιγράφονται στο σώμα του κειμένου στοιχειοθετούν κακουργηματικές πράξεις, τις οποίες όμως ο συντάκτης κ. Εισαγγελέας εξουδετερώνει με αυθαίρετα, εξωδικαστικά και λογικώς διάτρητα συμπεράσματα».
Τα αδιευκρίνιστα
Ο ΣΥΡΙΖΑ υπογραμμίζει την «αμνήστευση των αδιευκρίνιστων ποσών και την κατάλυση του νόμου περί μαύρου χρήματος». Γιατί όμως; Οι εξηγήσεις, όπως αναλύονται στην αίτηση, σοκάρουν. Μεταξύ άλλων, σημειώνεται ότι «η Ειδική Επιστήμονας της Εισαγγελίας Διαφθοράς εντόπισε συστηματικές, ετήσιες «αδιευκρίνιστες πιστώσεις» και καταθέσεις μετρητών σε ατομικούς και οικογενειακούς λογαριασμούς του Άδωνι Γεωργιάδη (2013: 11.370€, 2014: 33.421€, 2015: 39.190€, 2016: 18.300€, 2017: 34.252€ με χαρτονομίσματα των 500€, 2018: 13.840€), καθώς και εξοφλήσεις πιστωτικών καρτών με μετρητά άγνωστης πηγής. Επιπλέον, στους λογαριασμούς των εταιρειών του («Ελληνική Αγωγή ΕΠΕ» κ.λπ.) κατατέθηκε σε μετρητά το τεράστιο ποσό των 345.841,27 ευρώ από στενούς συνεργάτες και συγγενείς (Β. Κατραβά, Λ. Γεωργιάδης, Παπαθεοδώρου, Κ. Κουτρής) –με το ποσό του 2014 να εκτοξεύεται στα 185.857 ευρώ!».

Επίσης, γίνεται λόγος για «κραυγαλέο σφάλμα της Πράξης Αρχειοθέτησης» καθώς «”ο εισαγγελέας δέχεται ότι δεν στοιχειοθετείται ξέπλυμα μαύρου χρήματος (ν. 3691/2008 & ν. 4557/2018) επειδή… δεν διαπιστώθηκε διακίνηση ποσών από λογαριασμούς που σχετίζονται με την εταιρεία NOVARTIS ή φυσικά πρόσωπα που σχετίζονται με αυτήν σε λογαριασμούς του Σπυρίδωνος-Άδωνι Γεωργιάδη ή της οικογένειάς του»! Πρόκειται για Η Στην αίτηση του ΣΥΡΙΖΑ για ανάσυρση της δικογραφίας γίνεται επίσης εκτενής αναφορά στην παρακολούθηση του Χρ. Μπαρδάκη, από την ΕΥΠ και το Predator κατά τον χρόνο της αρχειοθέτησης, που αποκάλυψε και ανέδειξε το Documento.

Οι παρακολουθήσεις

Όπως επισημαίνεται “ο ίδιος ο Χρ. Μπαρδάκης, κατά τα ίδια δημοσιεύματα, ουδέποτε προσέφυγε στη Δικαιοσύνη, ουδέποτε υπέβαλε μηνυτήρια αναφορά και ουδέποτε εξετάστηκε ως μάρτυρας στο πλαίσιο της έρευνας της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου για τις υποκλοπές, η οποία περατώθηκε με τα από 25-07-2024 και 07-01-2025 συγκαλυπτικά πορίσματα, ενώ οι μεταγενέστερες αιτήσεις ανάσυρσης της σχετικής δικογραφίας απορρίφθηκαν με διατάξεις του Εισαγγελέα του Αρείου Πάγου (Απρίλιος και Αύγουστος 2026), με την αιτιολογία της ελλείψεως νέων στοιχείων.

Οι λόγοι «εθνικής ασφάλειας», για τους οποίους ο επικεφαλής της Εισαγγελίας, που χειριζόταν τις δικογραφίες Novartis, παρακολουθείτο επί δύο (2) έτη παραμένουν άγνωστοι, όπως άγνωστο παραμένει εάν και ποια στοιχεία από την παρακολούθηση αυτή περιήλθαν σε τρίτους και εάν αξιοποιήθηκαν με οποιονδήποτε παράνομο τρόπο, ήτοι ιδίως για την άσκηση αθέμιτης επιρροής και εκβιαστικών πρακτικών»”.

Το Κρεμλίνο προειδοποίησε ότι θα στρέψει τα ρωσικά πυρηνικά όπλα προς τη Λιθουανία αν η χώρα της Βαλτικής, μέλος του ΝΑΤΟ και γείτονας της Ρωσίας, εγκαταστήσει στην επικράτειά της πυρηνικές κεφαλές από τα οπλοστάσια των συμμάχων της.

«Αν πυρηνικά όπλα εγκατασταθούν σε (λιθουανικό) έδαφος και στοχεύουν εμάς, τότε, κατά συνέπεια, το έδαφος αυτής της χώρας θα βρεθεί, αντιστοίχως, στο στόχαστρο των δικών μας πυρηνικών όπλων», δήλωσε ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ.

Η άφιξη πυρηνικών όπλων στη Λιθουανία θα ήταν «ένα πολύ σοβαρό σημείο καμπής όσον αφορά την κλιμάκωση των εντάσεων», πρόσθεσε σε συνέντευξή του στην ρωσική κρατική τηλεόραση που δημοσιεύθηκε σήμερα.

Η Λιθουανία κινείται προς την άρση της συνταγματικής απαγόρευσης αποθήκευσης πυρηνικών όπλων στην επικράτειά της, στο πλαίσιο μιας κίνησης που, όπως λέει, στοχεύει στην ενίσχυση της ασφάλειάς της μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία.

Αυτή η προτεινόμενη συνταγματική αναθεώρηση εξετάζεται επί του παρόντος από το Κοινοβούλιο της Λιθουανίας. Απαιτείται πλειοψηφία δύο τρίτων για να εγκριθεί και η πρόταση έχει την υποστήριξη του προέδρου, καθώς και κύριων πολιτικών κομμάτων, και θα μπορούσε να τεθεί σε ισχύ αυτόν τον χειμώνα.

Στις αρχές Ιουλίου, ο πρόεδρος της Λιθουανίας Γκιτάνας Ναουσέντα δήλωσε την επιθυμία του η χώρα του να συμμετάσχει στην πυρηνική αποτροπή της Δύσης κατά της Μόσχας, υπαινισσόμενος την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων στο έδαφος της χώρας της Βαλτικής.

Ωστόσο, Λιθουανοί αξιωματούχοι έχουν δηλώσει επανειλημμένα ότι δεν υπάρχουν σχέδια για τη φιλοξενία τέτοιων όπλων στο έδαφος της χώρας.

Το εμβληματικό κέντημα του 11ου αιώνα, μήκους 70 μέτρων, παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο βρετανικό κοινό στο Βρετανικό Μουσείο. Μια ιστορία πολέμου, φιλοδοξίας και κατάκτησης ξετυλίγεται μπροστά στα μάτια των επισκεπτών που σχηματίζουν ήδη ουρές

Σχεδόν χίλια χρόνια μετά τη δημιουργία της, η Ταπισερί της Μπαγιέ επέστρεψε —τουλάχιστον για λίγο— στην πατρίδα όπου γεννήθηκε και κεντήθηκε. Και αυτή τη φορά δεν χρειάζεται κανείς να διασχίσει τη Μάγχη για να τη δει. Στις 10 Σεπτεμβρίου, οι πόρτες του Βρετανικού Μουσείου στο Λονδίνο άνοιξαν για ένα ιστορικό ραντεβού: η Ταπισερί της Μπαγιέ, ένα από τα σημαντικότερα έργα τέχνης του Μεσαίωνα, παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο βρετανικό κοινό, σχεδόν 1.000 χρόνια μετά τη δημιουργία της. Τα 70 μέτρα του κεντήματος ξετυλίγουν μπροστά στα μάτια των επισκεπτών την ιστορία που οδήγησε στη μάχη του Χέιστινγκς και στη νορμανδική κατάκτηση της Αγγλίας το 1066. 

Όπως μεταδίδουν οι δημοσιογράφοι του BBC Πολ Γκλιν και Τζέικομπ Φίλιπς, οι πόρτες του μουσείου άνοιξαν στις 10 το πρωί, με αναβιωτές ντυμένους με ενδυμασίες της εποχής και κρατώντας ασπίδες να περιμένουν έξω από το κτίριο. Το σκηνικό έμοιαζε σχεδόν με πύλη προς έναν άλλο αιώνα.

70 μέτρα ιστορίας

Η Ταπισερί της Μπαγιέ δεν είναι απλώς ένα έργο τέχνης. Είναι μια τεράστια εικονογραφημένη αφήγηση, μήκους περίπου 70 μέτρων, που αποτελείται από 58 σκηνές και καταγράφει τα γεγονότα που οδήγησαν στη μάχη του Χέιστινγκς και στην κατάκτηση της Αγγλίας από τους Νορμανδούς. Και υπάρχει και μια ειρωνεία στην ιστορία της: δημιουργήθηκε στην Αγγλία, αλλά για αιώνες παρέμεινε στη Γαλλία.

Τώρα, σχεδόν 1.000 χρόνια αργότερα, κάνει το αντίστροφο ταξίδι. Η μεταφορά της από την Μπαγιέ της Νορμανδίας στο κέντρο του Λονδίνου πραγματοποιήθηκε τον Ιούλιο, μέσα στη νύχτα. Το πολύτιμο κέντημα ταξίδεψε κλεισμένο σε ειδική προστατευτική θήκη, με τους υπευθύνους να προσπαθούν ακόμη και να αποφύγουν τις λακκούβες του δρόμου που θα μπορούσαν να προκαλέσουν ζημιές. Όπως είχε μεταδώσει τότε η πολιτιστική συντάκτρια του BBC Κέιτι Ράζαλ, η προσεκτικά σχεδιασμένη επιχείρηση είχε κάτι από το ίδιο το ιστορικό ταξίδι που έκανε κάποτε ο Γουλιέλμος της Νορμανδίας, όταν πέρασε τη Μάγχη με τον στρατό του.

Δημοσιογράφος παρατηρεί τμήμα της Ταπισερί της Μπαγιέ κατά την παρουσίαση της έκθεσης στο Βρετανικό Μουσείο του Λονδίνου. (REUTERS/Suzanne Plunkett)«

Σαν να βρίσκεσαι στο πεδίο της μάχης»

Για όσους κατάφεραν να εξασφαλίσουν εισιτήριο, η πρώτη επαφή με το έργο ήταν, όπως φαίνεται, καθηλωτική. Η Σεσίλια και ο Φάμπιο Τζανίνι έμειναν άφωνοι μπροστά στο μέγεθος της ταπισερί. Η Σεσίλια στάθηκε ιδιαίτερα στα χρώματα και στις λεπτομέρειες των μορφών, λέγοντας ότι το θέαμα τους προκάλεσε «ανατριχίλα», όπως είπε στο BBC. Ο Φάμπιο προσπαθούσε να παρακολουθήσει ταυτόχρονα όσα εκτυλίσσονταν δεξιά και αριστερά του. Τον εντυπωσίασαν ιδιαίτερα ο μεγάλος αριθμός των νορμανδικών πλοίων και οι σκηνές με το ιππικό. «Νιώθεις σαν να βρίσκεσαι στο πεδίο της μάχης», είπε, μιλώντας για την αίσθηση κίνησης που δημιουργεί το κέντημα.

Για εκείνον, η εμπειρία ήταν σαν μια ξαφνική επιστροφή στο 1066: όχι μέσα από ένα βιβλίο ιστορίας, αλλά μέσα από εικόνες που μοιάζουν να συνεχίζουν να κινούνται σχεδόν έναν αιώνα μετά τη δημιουργία τους. Η ίδια αίσθηση περιέγραψε και η Κέιτι Ράζαλ. Η πολιτιστική συντάκτρια του BBC είχε περάσει μήνες προετοιμαζόμενη για την έκθεση, διαβάζοντας βιβλία και μελετώντας φωτογραφίες της ταπισερί. Είχε μάλιστα παρακολουθήσει από κοντά το προσεκτικό ξεδίπλωμά της, λίγες ημέρες μετά την άφιξή της από τη Γαλλία. Κι όμως, όπως έγραψε, τίποτα από όσα είχε διαβάσει ή δει σε φωτογραφίες δεν την είχε προετοιμάσει για τη στιγμή που θα αντίκριζε το έργο ολόκληρο, να απλώνεται σε όλο το μήκος της αίθουσας.

Ο διευθυντής του Βρετανικού Μουσείου, Νίκολας Κάλιναν, κόβει την κορδέλα για τα εγκαίνια της έκθεσης της Ταπισερί της Μπαγιέ, παρουσία ηθοποιών με κοστούμια εποχής. (REUTERS/Toby Melville)

Ένα ταξίδι που δεν μπορούν να κάνουν όλοι

Η έκθεση, ωστόσο, δεν ενθουσίασε τους πάντες. Και η μεγάλη ιστορική της σημασία δεν αναιρεί ένα πολύ σύγχρονο πρόβλημα: το κόστος. Κάποιοι επισκέπτες μίλησαν στο BBC για μια εκδήλωση που μοιάζει «απρόσιτη» για πολλές οικογένειες, ιδιαίτερα εκείνες που ζουν στη βόρεια Αγγλία. Η Άντζι, από το Λιντς, εξήγησε ότι το κόστος των εισιτηρίων του τρένου και του φαγητού, σε συνδυασμό με το εισιτήριο του μουσείου, μετατρέπει μια ιστορική εμπειρία σε ακριβή υπόθεση.

«Πολιτιστικές εκδηλώσεις μόνο στο Λονδίνο αποξενώνουν πολλές οικογένειες βόρεια του Γουότφορντ», σχολίασε. Υπήρξαν όμως και παράπονα για την ίδια την εμπειρία μέσα στην έκθεση. Ο Χέιντιν Μπλέικστον μίλησε για «ακραία ουρά», λέγοντας πως η κίνηση μπροστά από την ταπισερί τού έδωσε την αίσθηση ότι βρισκόταν πάνω σε έναν «ιμάντα μεταφοράς». Η ουσία της διαμαρτυρίας του ήταν απλή: για να δεις ένα έργο που δημιουργήθηκε πριν από σχεδόν μια χιλιετία, πρέπει πρώτα να περάσεις από μια πολύ σύγχρονη δοκιμασία υπομονής.

Επισκέπτες χαλαρώνουν στην παμπ Museum Tavern, η οποία μετονομάστηκε προσωρινά σε «The Beer Tapestry», με αφορμή την παρουσίαση της Ταπισερί της Μπαγιέ στο Βρετανικό Μουσείο. (REUTERS/Toby Melville)

Από τον Μεσαίωνα στο σήμερα

Η Ταπισερί της Μπαγιέ έχει εμπνεύσει καλλιτέχνες από τον Μεσαίωνα μέχρι τις μέρες μας. Και ίσως αυτό να είναι ένα από τα μεγαλύτερα μυστικά της αντοχής της στον χρόνο. Οι σκηνές της μοιάζουν με ένα μεσαιωνικό εικονογραφημένο χρονικό, αλλά η αφήγησή της είναι εκπληκτικά άμεση: πλοία, άλογα, στρατιώτες, μάχες, θάνατος, εξουσία και προδοσία ξετυλίγονται διαδοχικά πάνω στο ύφασμα. Ο Μάικλ Λιούις, ένας από τους τέσσερις επιμελητές της έκθεσης, δήλωσε στο Press Association ότι το 1066 αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα γεγονότα της αγγλικής ιστορίας και πως η ταπισερί αποτελεί την απόλυτη οπτική αφήγησή του.

Για πολλούς, πρόσθεσε, θυμίζει graphic novel ή κόμικ — κάτι που την κάνει αμέσως αναγνωρίσιμη. Το γεγονός ότι η Γαλλία επέτρεψε την προσωρινή μεταφορά της στη Βρετανία και την παρουσίασή της στο Βρετανικό Μουσείο δεν είναι, πάντως, απλή υπόθεση. Ο Λιούις το χαρακτήρισε «τεράστια πράξη διπλωματίας». Και πράγματι, η ταπισερί δεν μεταφέρει μόνο μια ιστορία κατάκτησης. Με το ταξίδι της από τη Γαλλία στη Βρετανία, φέρνει μαζί της σχεδόν δέκα αιώνες κοινής —και συχνά ταραχώδους— ιστορίας των δύο χωρών.

Ένα έργο που δεν μένει ποτέ ακίνητο

Η Ταπισερί της Μπαγιέ θα παραμείνει στο Βρετανικό Μουσείο έως τις 11 Ιουλίου 2027. Τα εισιτήρια έχουν ήδη εξαντληθεί μέχρι την επόμενη διάθεση, που έχει προγραμματιστεί για τις 21 Οκτωβρίου. Και καθώς οι επισκέπτες περνούν μπροστά από τα 70 μέτρα του κεντήματος, η ιστορία κάνει κάτι παράξενο: παύει να μοιάζει μακρινή.

Τα πλοία του Γουλιέλμου, οι Νορμανδοί ιππείς και οι στρατιώτες του Χάρολντ δεν βρίσκονται πια μόνο στις σελίδες ενός βιβλίου. Ξετυλίγονται μπροστά στα μάτια ενός κοινού του 21ου αιώνα, αποδεικνύοντας ότι ορισμένες ιστορίες, όσο παλιές κι αν είναι, δεν σταματούν ποτέ πραγματικά να «ζουν».