Οι Καρλ Ντάισσεροθ, Πίτερ Χέγκεμαν και Γκέοργκ Νάγκελ έλαβαν το βραβείο Νόμπελ ιατρικής για τις ανακαλύψεις τους σχετικά με τα ιοντικά κανάλια που ελέγχονται από το φως και την οπτογενετική.

Το Βραβείο Νόμπελ Φυσιολογίας ή Ιατρικής για το 2026 απονεμήθηκε σε τρεις επιστήμονες – τους Καρλ Ντάισσεροθ, Πίτερ Χέγκεμαν και Γκέοργκ Νάγκελ – για «τις ανακαλύψεις τους σχετικά με τα φωτοευαίσθητα ιοντικά κανάλια και την οπτογενετική».

Από την περιέργεια στα βάθη της φύσης

Η ιστορία αυτής της επανάστασης δεν ξεκίνησε μέσα σε κάποιο υπερσύγχρονο νευρολογικό εργαστήριο, αλλά από την καθαρή επιστημονική περιέργεια για τον φυσικό κόσμο. Ο Πίτερ Χέγκεμαν αναρωτήθηκε πώς το Chlamydomonas, ένα απλό μονοκύτταρο φύκος, καταφέρνει να κινείται με ακρίβεια προς το φως.

Η τομή του Καρλ Ντάισσεροθ και η γέννηση της οπτογενετικής

Το επόμενο μεγάλο βήμα ήρθε από τον Καρλ Ντάισσεροθ, ο οποίος πήρε το γονίδιο αυτής της πρωτεΐνης και το εισήγαγε σε νευρικά κύτταρα από αρουραίους.

• 2005: Δημοσιεύει την ιστορική ανακάλυψη ότι με μια απλή δέσμη μπλε φωτός μπορούσε πλέον να ενεργοποιήσει σήματα στα νευρικά κύτταρα.
• 2007: Καταφέρνει να κάνει τον διακόπτη αυτόν να λειτουργεί μέσα στον ζωντανό εγκέφαλο ποντικών.

Η μέθοδος αυτή, που συνδυάζει γενετική και οπτική τεχνολογία, ονομάστηκε οπτογενετική και εξαπλώθηκε αστραπιαία παγκοσμίως.

Ένα παράθυρο στη θεραπεία νευρολογικών παθήσεων

Χάρη στην οπτογενετική, οι ερευνητές μπορούν πλέον να απομονώνουν και να χαρτογραφούν τα νευρικά κυκλώματα που σχετίζονται με συγκεκριμένες μνήμες, συναισθήματα και συμπεριφορές.

Πέρα από τη βασική έρευνα για τη λειτουργία του νευρικού συστήματος και τις ψυχιατρικές διαταραχές, οι κλινικές εφαρμογές προχωρούν ήδη με γοργούς ρυθμούς. Επιστήμονες χρησιμοποιούν τη μέθοδο σε φιλόδοξες προσπάθειες να αποκαταστήσουν την όραση σε ανθρώπους με σοβαρά προβλήματα όρασης.

Οι φετινοί βραβευθέντες δεν έδωσαν απλώς απαντήσεις σε ένα από τα μεγαλύτερα μυστήρια της ανθρωπότητας· έθεσαν τα θεμέλια μιας νέας εποχής στη ιατρική και τη νευροεπιστήμη, αποδεικνύοντας ότι τα μυστικά του ανθρώπινου μυαλού κρύβονταν, τελικά, στα πιο απλά πλάσματα της φύσης.

Αυτοί είναι οι νικητές του Νόμπελ ιατρικής

• Καρλ Ντάισσεροθ, γεννημένος το 1971. Διδακτορικό (Ph.D.) το 1998 και πτυχίο Ιατρικής (MD) το 2000 από το Πανεπιστήμιο Stanford των ΗΠΑ. Καθηγητής D.H. Chen, Καθηγητής Βιομηχανικής (Bioengineering), Ψυχιατρικής και Συμπεριφορικών Επιστημών στο Ιατρικό Ινστιτούτο Howard Hughes και στο Πανεπιστήμιο Stanford των ΗΠΑ.
• Πίτερ Χέγκεμαν, γεννημένος το 1954. Διδακτορικό το 1984 στο Ινστιτούτο Βιοχημείας Max-Planck, στο Martinsried της Γερμανίας. Ομότιμος Καθηγητής Νευροεπιστήμης Hertie στο Πανεπιστήμιο Humboldt του Βερολίνου, Γερμανία. Οι ανακαλύψεις για τις οποίες απονεμήθηκε το βραβείο πραγματοποιήθηκαν στο Ινστιτούτο Βιοχημείας Max Planck, στο Martinsried της Γερμανίας.
• Γκέοργκ Νάγκελ, γεννημένος το 1953. Διδακτορικό το 1988 στο Πανεπιστήμιο της Φρανκφούρτης, Γερμανία. Καθηγητής Μοριακής Φυσιολογίας Φυτών στο Τμήμα Μοριακής Φυσιολογίας Φυτών και Βιοφυσικής – Βοτανική Ι, στο Πανεπιστήμιο του Würzburg, Γερμανία. Οι ανακαλύψεις για τις οποίες απονεμήθηκε το βραβείο πραγματοποιήθηκαν στο Ινστιτούτο Βιοφυσικής Max Planck, στη Φρανκφούρτη της Γερμανίας.

Τα επόμενα βραβεία και τα οικονομικά έπαθλα

Η αυλαία των ανακοινώσεων συνεχίζεται τις επόμενες ημέρες: τη σκυτάλη παίρνει την Τρίτη 6 Οκτωβρίου το Νόμπελ Φυσικής, ενώ την Τετάρτη 7 και την Πέμπτη 8 Οκτωβρίου θα γνωστοποιηθούν οι νικητές των βραβείων Χημείας και Λογοτεχνίας αντίστοιχα. Την Παρασκευή 9 Οκτωβρίου θα ανακοινωθεί το Νόμπελ Ειρήνης, ενώ ο κύκλος θα ολοκληρωθεί τη Δευτέρα 12 Οκτωβρίου με το Βραβείο Οικονομικών Επιστημών στη μνήμη του Άλφρεντ Νόμπελ.

Όσον αφορά το οικονομικό σκέλος, το έπαθλο για κάθε κατηγορία ανέρχεται φέτος σε 12 εκατομμύρια σουηδικές κορώνες (περίπου 1,2 εκατομμύρια δολάρια), ποσό που κατανέμεται εξίσου στην περίπτωση που το βραβείο απονεμηθεί σε περισσότερους από έναν δικαιούχους ή σε οργανισμό.

Πρέπει να είσαι πολύ αλλοτριωμένος ή πουλημένος για να αμφισβητήσεις την ύπαρξη νεκρών σε ένα δυστύχημα. Εκτός και αν είσαι βλαξ. «Ενοχος ή βλαξ;» ήταν το παλιό ερώτημα της «Ελευθεροτυπίας» και κάποιοι στο τέλος θα εύχονται να τους θεωρήσουν βλάκες.

Το ερώτημα γίνεται ακόμα πιο επιτακτικό όταν αμφισβητείς, ενώ είσαι δημοσιογράφος, τον θάνατο ενός παιδιού σε ένα δυστύχημα (έγκλημα), από το οποίο οι γονείς του δεν βρήκαν ούτε ένα μικρό του κομμάτι για να θάψουν. Δύο γονείς περιφέρονται σαν χαμένοι κι εσύ βγαίνεις να πεις μήπως το κορίτσι τους δεν ήταν στο τρένο των Τεμπών! Δηλαδή, τι; Αναρωτιέσαι πού μπορεί να βρισκόταν-βρίσκεται η Εριέττα Μόλχο; Σοβαρά τώρα; Ειρωνεύεσαι τον χαμό ενός παιδιού που, ακόμα και τώρα, δεν έχουμε βρει τίποτε από αυτό; Και δεν έχουμε βρει γιατί αυτοί που κυβερνούν τώρα έσπευσαν να εξαφανίσουν τα στοιχεία, μπαζώνοντάς τα…

Το «Ενοχος ή βλαξ;» δεν ταιριάζει στα πάντα, βέβαια. Διότι, αν φτιάχνεις μία συμβουλευτική εταιρεία και, μέσα σε τρία-τέσσερα χρόνια, παίρνεις εκατοντάδες χιλιάδες ευρώ από το Δημόσιο, τότε δεν είσαι ούτε βλαξ ούτε ένοχος. Και σκεφτείτε ότι τον τελευταίο μόνο χρόνο πήρε περισσότερα από 100 χιλιάδες ευρώ από το υπουργείο Δικαιοσύνης. Ελα να μου πεις για τα Τέμπη…

Γέφυρες στον Δνείπερο βομβαρδίζουν οι Ρώσοι αναγκάζοντας δεκάδες χιλιάδες κατοίκους του Κιέβου να το εγκαταλείψουν ● Την ίδια στιγμή το επισκέφθηκε ξαφνικά ο Μερτς που ανακοίνωσε δωρεά όπλων αξίας 1,35 δισ. ευρώ

Δραματική είναι η κατάσταση στο Κίεβο, παρά την ξαφνική επίσκεψη του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς και την ανακοίνωση για δωρεά πυραύλων και άλλων οπλικών συστημάτων αξίας 1,35 δισ. ευρώ, με σαφή στόχο την πάση θυσία συνέχιση της πολεμικής προσπάθειας της Ουκρανίας.

Και ο λόγος είναι βέβαια ότι δεκάδες χιλιάδες κάτοικοι εγκαταλείπουν πλέον μαζικά την ουκρανική πρωτεύουσα, μετά την απόφαση του ρωσικού επιτελείου να βομβαρδίσει για πρώτη φορά έπειτα από τεσσεράμισι χρόνια πολέμου τις γέφυρες στον Δνείπερο που συνδέουν τις δύο πλευρές της πόλης των τριών εκατομμυρίων ανθρώπων, ενώ μεγάλης κλίμακας πλήγματα στο ενεργειακό δίκτυο προκαλούσαν εκτεταμένες διακοπές ρεύματος.

Μαζική φυγή

Οι επιθέσεις αυτές πραγματοποιούνται με νέα αεριωθούμενα drones τύπου Geranium-4 και Geranium-5, που φέρουν εκρηκτικές γομώσεις σχεδιασμένες για να κόβουν τα τεράστια ατσάλινα καλώδια των κρεμαστών γεφυρών της σοβιετικής εποχής, οι οποίες θεωρούνται –δικαίως– ανάμεσα στις πιο ανθεκτικές κατασκευές του είδους σε όλο τον κόσμο.

Ο Μαρκ Ρούτε εξέφρασε την υποστήριξή του στα κράτη που προσπαθούν να αποδώσουν σχεδόν οποιοδήποτε περιστατικό στη Μόσχα

Ο Γενικός Γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, προέτρεψε τα κράτη μέλη να αποδίδουν στη Ρωσία κάθε περιστατικό που θεωρούν ύποπτο, ακόμη και αν δεν έχουν αδιάσειστα στοιχεία για την εμπλοκή της. Χαιρέτησε επίσης μια πρόσφατη κατηγορία που απηύθυνε η Εσθονία εναντίον του ανατολικού γείτονά της και κάλεσε και άλλα έθνη να ακολουθήσουν το παράδειγμά της.

Μιλώντας σε κοινή συνέντευξη Τύπου με τον πρωθυπουργό της Λιθουανίας Μιντάουγκας Σινκεβίτσιους αυτή την εβδομάδα, ο Ρούτε ενθάρρυνε ένα δημόσιο παιχνίδι ευθυνών για αυτό που αποκάλεσε «κακοήθη δραστηριότητα της γκρίζας ζώνης» που αποδίδονται συστηματικά στη Ρωσία από τα μέλη του ΝΑΤΟ.

«Ακούσατε χθες τον Ανώτατο Διοικητή των Συμμάχων να λέει: "Όταν μπορείτε, όταν είστε σίγουροι ότι είναι οι Ρώσοι ή σχεδόν σίγουροι ότι είναι οι Ρώσοι, αποδώστε το στους Ρώσους" - ακριβώς όπως έκανε σήμερα η Εσθονία. Το χειροκροτώ", είπε ο Ρούτε.

Τη Δευτέρα, ο Ανώτατος Συμμαχικός Διοικητής Ευρώπης του ΝΑΤΟ, Άλεξους Γκρίνκιβιτς, χαρακτήρισε δημόσια την απόδοση τέτοιων περιστατικών στη Ρωσία ως πιθανό «αποτρεπτικό μέσο» κατά της φερόμενης «ρωσικής απειλής» κατά τη διάρκεια δηλώσεών του ενώπιον επιτροπής του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου.

Ο Ρούτε είναι γνωστός για την ένθερμη αντιρωσική του θέση, καθώς και για την ένθερμη υποστήριξή του προς το Κίεβο στη σύγκρουσή του με τη Μόσχα. Την περασμένη εβδομάδα, προσφέρθηκε να βοηθήσει στην «προστασία των Ηνωμένων Πολιτειών από τις απειλές της Ρωσίας», μιλώντας σε εκδήλωση του Συμβουλίου Παγκόσμιων Υποθέσεων του Σικάγο στην Αϊόβα. Κατά τη διάρκεια της κοινής συνέντευξης Τύπου που παραχώρησε με τον Σινκεβίτσιους, υποστήριξε επίσης ότι το μπλοκ θα πρέπει να κάνει «ακόμα περισσότερα για την Ουκρανία, και όχι λιγότερα».

Η Μόσχα έχει επανειλημμένα απορρίψει τους ισχυρισμούς των μελών του ΝΑΤΟ σχετικά με την απειλή που φέρεται να αποτελεί η Ρωσία ως «ανοησίες» και έχει υποστηρίξει ότι δεν έχει καμία πρόθεση να επιτεθεί σε κανένα από τα μέλη του μπλοκ. Έχει προειδοποιήσει ότι η πολεμική ρητορική του ΝΑΤΟ και η ενεργή στρατιωτική συσσώρευση, καθώς και μια άνευ προηγουμένου αύξηση» της στρατιωτικής δραστηριότητας του ΝΑΤΟ κατά μήκος των δυτικών συνόρων της Ρωσίας, θα μπορούσαν να θέσουν το μπλοκ σε τροχιά σύγκρουσης με τη Μόσχα.

Πηγή: RT