Ήταν χειμώνας του 2001 όταν η Catherine Deneuve είχε έρθει στην Ελλάδα προσκεκλημένη τιμητικά για τη βραδιά της απονομής των βραβείων "Άνδρες της Χρονιάς".
Τη μοναδική γεωμετρία και σαγήνη των χαρακτηριστικών του προσώπου της, είχαμε να τη δούμε από την εποχή της Garbo. Μοιραία, εξωπραγματικά όμορφη, η Catherine Deneuve πέρα από μύθος του κινηματογράφου, γαλλικού και διεθνούς, ιέρεια του στυλ, αντικείμενο πόθου εξίσου διάσημων και γοητευτικών ανδρών, μοιάζει με θεά που περπατά στη Γη.
Ήταν χειμώνας του 2001 όταν αυτή η θεά είχε έρθει στην Ελλάδα προσκεκλημένη του περιοδικού ''Status'' για τη βραδιά της απονομής των βραβείων "Άνδρες της Χρονιάς". Τα βραβεία είχαν δοθεί στο θέατρο του Κολλεγίου Αθηνών και η ηθοποιός ήταν η απόλυτη σταρ, με τη είσοδό της στο χώρο να ανεβάζει το θερμόμετρο του glamour.
Παρά τις μεγάλες προσωπικότητες από όλους τους τομείς της καλλιτεχνίας, της επιχειρηματικότητας, της πολιτικής, όλα τα βλέμματα ήταν στραμμένα επάνω της. Πενήντα οκτώ ετών τότε, η σταρ του γαλλικού κινηματογράφου εξακολουθούσε να είναι η καλλονή που είχε λατρέψει ο φακός στο ξεκίνημά της.
Η σταρ είχε ποζάρει για μια φωτογραφία με τους παρουσιαστές της βραδιάς, Θοδωρή Αθερίδη και Αντώνη Καφετζόπουλο.
H Catherine Deneuve στον φακό της Μάρας Δεσύπρη.
Εκτός από την παρουσία της στα βραβεία, η Deneuve είχε φωτογραφηθεί στο ξενοδοχείο της από τη Μάρα Δεσύπρη για το περιοδικό ''Life&Style''. Αν και ήταν κάθετη στο ότι δεν ήθελε να δώσει συνέντευξη, δεν μπόρεσε τελικά να αντισταθεί στην γλυκιά επιμονή του διευθυντή του περιοδικού, Χρήστου Ζαμπούνη.
Η ηθοποιός μίλησε για την αγάπη της για την Ελλάδα και τους δεσμούς της με τη χώρα και αναφέρθηκε σε μια μάλλον άγνωστη λεπτομέρεια: Ότι έμενε στο ίδιο συγκρότημα πολυτελών διαμερισμάτων με τη Μαρία Κάλλας στο Παρίσι. "Θυμάμαι τη φωνή της να ανεβαίνει μέσα από το τζάκι τα βράδια που έκανε πρόβες" είχε δηλώσει η Deneuve για τη divina γειτόνισσά της…
Σε αυτό το αφιέρωμα, εξερευνούμε ξεχασμένες ιστορίες από την πολυτάραχη ζωή της σταρ που πέθανε στις 4 Οκτωβρίου του 1970. Από το μπούλινγκ στο σχολείο μέχρι την τελευταία της απογοήτευση, ένα 24ωρο πριν τον θάνατό της.
Η Janis Joplin, υπήρξε μια εμβληματική φιγούρα της μουσικής σκηνής των ’60s. Η φωνή της, γεμάτη γρέζι και συναισθηματικό βάθος, την έκανε να ξεχωρίσει και να χαράξει μια αθάνατη πορεία στην ιστορία του ροκ και της μπλουζ. Οι κριτικοί θα τη φώναζαν "Μαργαριτάρι" (Pearl), από το όνομα του άλμπουμ της, το οποίο κυκλοφόρησε μετά τον θάνατό της.
Πίσω από τη δημόσια εικόνα της, υπάρχουν πολλές άγνωστες ιστορίες που αποκαλύπτουν άλλες πτυχές της προσωπικότητάς της, τον αγώνα της με την αυτοεκτίμηση και την απίστευτη δύναμη που την ώθησε στην κορυφή.
Ακολουθούν κάποιες από τις πιο ενδιαφέρουσες και άγνωστες ιστορίες από τη ζωή της Janis Joplin:
Μπλουζ, μπούλινγκ και ρατσισμός
Η Joplin γεννήθηκε στις 19 Ιανουαρίου 1943 και μεγάλωσε στο Πορτ Άρθουρ, μια συντηρητική πόλη στο Τέξας, όπου ο ρατσισμός ήταν βαθιά ριζωμένος. Στην εφηβεία της έκανε παρέα με μαύρους συνομηλίκους της, κάτι για το οποίο την κατέκριναν τα άλλα παιδιά. Ήταν μια εποχή πριν τους Μαύρους Πάνθηρες και τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Από τη νέα της παρέα η Janis ανακάλυψε μπλουζ καλλιτέχνες όπως η Bessie Smith, η Billie Holiday και ο Lead Belly. Οι πρώιμες εμπειρίες της με την περιθωριοποίηση την ώθησαν να ταυτιστεί ακόμα περισσότερο με τα μπλουζ, μια μουσική γεμάτη πόνο και καταπίεση, κάτι που αντανακλούσε και τα δικά της συναισθήματα.
Οι συμμαθητές της της ασκούσαν μπούλινγκ και για την εμφάνισή της. Την φώναζαν «άσχημη», «γουρούνι» και «φρικιό». Η Janis στην εφηβεία της είχε παραπάνω κιλά και έντονη ακμή, που αργότερα χρειάστηκε δερμοαπόξεση για να τη θεραπεύσει, αν και κάποια σημάδια τη συνόδευαν για πάντα. «Δεν ανήκα εκεί» θα πει «Διάβαζα, ζωγράφιζα, σκεφτόμουν. Δεν μισούσα τους νέγρους». Τα πράγματα έγιναν ακόμη πιο δύσκολα όταν μερικά αγόρια του σχολείου άρχισαν να την παρενοχλούν, χουφτώνοντάς την και βγάζοντας φήμες για την ερωτική της ζωή.
«Ο πιο άσχημος άντρας της σχολής»
Το μπούλινγκ συνεχίστηκε και κατά την φοιτητική της ζωή. Μία από τις πιο ταπεινωτικές στιγμές της ζωής της ήταν το 1963, όταν σπούδαζε στο Πανεπιστήμιο του Τέξας, στο Ώστιν. Οι συμφοιτητές της την ψήφισαν ως "τον πιο άσχημο άνδρα της σχολής" σε μια κακόγουστη φάρσα. Η Joplin, που πάντα είχε θέματα με την εξωτερική της εμφάνιση και την αυτοεκτίμησή της, επηρεάστηκε βαθιά από το περιστατικό αυτό. Παρά την πικρία της, το γεγονός αυτό ενίσχυσε την απόφασή της να κυνηγήσει τη μουσική της καριέρα και να αποδείξει ότι οι ταμπέλες που της έβαζαν, δεν θα καθόριζαν το μέλλον της.
Δέκα χρόνια αργότερα, η Joplin θα επέστρεφε στο σχολείο της για το reunion. Ήταν πλέον φτασμένη καλλιτέχνιδα, λίγους μήνες πριν τον θάνατό της. Φτάνοντας στο πάρτι συνειδητοποίησε ότι παρά τη δόξα, δεν είχε ξεπεράσει ακόμη τα τραύματά της.
Φτάνοντας στην πόλη της για το reunion
Ένα ξυπόλητο κορίτσι στο campus
Η εφημερίδα του πανεπιστημιού της «The Daily Texan», της έκανε ένα αφιέρωμα στις 27 Ιουλίου του 1962, με τίτλο: «Τολμά να είναι διαφορετική». Το άρθρο ξεκινούσε: «Περπατά ξυπόλυτη, όταν το θέλει, φορά παντελόνια Levi's στο σχολείο, επειδή τής είναι πιο άνετα και παίρνει παντού μαζί της την οτοάρπ, εάν θέλει να ακούσει μουσική. Το όνομά της είναι Janis Joplin». Λίγους μήνες μετά, ηχογράφησε το πρώτο της τραγούδι, What Good Can Drinkin Do, στο σπίτι ενός συμφοιτητή της. Λίγο καιρό αργότερα, αποφάσισε να εγκαταλείψει το Τέξας για το Σαν Φρανσίσκο.
Όταν εγκατέλειψε το Τέξας για να γίνει τραγουδίστρια
Τον Ιανουάριο του 1963 αποφάσισε να αφήσει πίσω της το Τέξας που τόσο την είχε πονέσει και να φτάσει στο Σαν Φρανσίσκο, κάνοντας ωτοστόπ. «Απλώς ήθελα να φύγω», είπε, «γιατί το κεφάλι μου ήταν αλλού». Το ίδιο έτος συνελήφθη για κλοπή σε ένα κατάστημα. Με τη νεοαποκτηθείσα ελευθερία της, μακριά από τη συντηρητική, χριστιανική οικογένειά της, η Janis Joplin γρήγορα εθίστηκε στα ναρκωτικά και το αλκοόλ, σε σημείο που κάθε μέρα έχανε όλο και περισσότερο τον έλεγχο της ζωής της. Το αγαπημένο της ναρκωτικό ήταν οι αμφεταμίνες, γι' αυτό και τη φώναζαν «speed freak». Έκανε επίσης χρήση μεθαμφεταμίνης, ηρωίνης, κοκαϊνης και ψυχοτρόπων ενώ όλη της τη ζωή έπινε πολύ. Το αγαπημένο της ποτό ήταν το ουίσκι Southern Comfort. Για εκείνη την πρώτη της θητεία στο Σαν Φρανσίσκο θα πει αργότερα: «Δεν είχα πολλούς φίλους και δεν μου άρεσαν αυτοί που είχα».
Τέλος τα ναρκωτικά... για λίγο
Μπορεί να υποστήριζε ότι δεν είχε φίλους, αλλά ο κύκλος της είχε αρχίσει να ανησυχεί με τη συχνή χρήση ενέσεων μεθαμφεταμίνης που την είχαν αφήσει σκελετό. Έτσι, μάζεψαν λεφτά για τη στείλουν στην οικογένειά της. Δύο χρόνια αφότου είχε εγκαταλείψει την πόλη της, τώρα ξαναβρισκόταν εκεί. Όταν άνοιξαν την πόρτα, οι γονείς της έντρομοι αντίκρισαν μπροστά τους ένα εύθραυστο κοριτσάκι 40 κιλά. Η Joplin αποφάσισε να αλλάξει τον τρόπο ζωής της: έκοψε τα ναρκωτικά και το αλκοόλ, ξεκίνησε ψυχολόγο, μάζεψε τα μαλλιά της σε ένα κομψό beehive κατά τις επιταγές της 60s μόδας και άρχισε να σπουδάζει Ανθρωπολογία στο Πανεπιστήμιο Λαμάρ. Ήθελε να γίνει κοινωνική λειτουργός. Στο ντιβάνι του ψυχολόγου είχε εξομολογηθεί -τραγουδιστά με την κιθάρα της, όπως συνήθιζε- ότι φοβάται πως τα ναρκωτικά είναι μονόδρομος αν πετύχει στη μουσική.
Επιστροφή στο Σαν Φρανσίσκο
Το 1966, η bluesy ακατέργαστη φωνή της Joplin τράβηξε την προσοχή του psychedelic rock συγκροτήματος, Big Brother and the Holding Company, με έδρα το Σαν Φρανσίσκο. Η Janis ήταν έτοιμη να γυρίσει στο Σαν Φρανσίσκο, αλλά δε μπορούσε να το αποκαλύψει στους γονείς της. Τους είπε ότι θα πήγαινε για λίγο μέχρι το Ώστιν, που ήταν κοντά στην πόλη της. Μετά την πρώτη της συναυλία με την μπάντα, τους έστειλε ένα γράμμα όπου παραδεχόταν ότι ήταν και πάλι στο Σαν Φρανσίσκο. Η ίδια είχε μιλήσει για τη μάχη της με τους εθισμούς, γι' αυτό και είχε ζητήσει από τα μέλη της μπάντας να μην κάνουν ναρκωτικά μπροστά της. Μετά από μία πρόβα, η Joplin γύρισε στο σπίτι που συγκατοικούσε με το συγκρότημα. Εκεί βρήκε μερικούς φίλους των συγκατοίκων της που ετοιμάζονταν να κάνουν ηρωίνη.
«Ένας από αυτούς είχε δέσει το χέρι του και ήταν έτοιμος να βαρέσει» θυμάται ένα μέλος του συγκροτήματος. «Η Janis τρελάθηκε! Δεν έχω ξαναδεί τέτοια έκρηξη από κανέναν. Ούρλιαζε και έκλαιγε. "Είχαμε μία συμφωνία! Το υποσχέθηκες! Είπες, δεν θα υπάρχουν τέτοια μπροστά μου!" Ήμουν σε σοκ και προσπαθούσα να την ηρεμήσω. Της είπα "Μεσκαλίνη κάνουν", γιατί αυτό νόμιζα ότι έκαναν. Μου είπε "Δεν καταλαβαίνεις! Δε μπορώ να το βλέπω! Απλά δεν αντέχω να το βλέπω!"».
Η Janis Joplin στην κορυφή
Το πρώτο άλμπουμ του συγκροτήματος κυκλοφόρησε τον Αύγουστο του 1967. Ξεκίνησαν περιοδεία στις ΗΠΑ και τον Καναδά και έκανε τηλεοπτικές εμφανίσεις. Η ιδιαίτερη σκηνική παρουσία και το μέταλλο της φωνής της Janis, την έκαναν να ξεχωρίσει κάτι που τα υπόλοιπα μέλη της μπάντας δεν εκτίμησαν.
Το περιοδικό TIME, τής έδωσε τον τίτλο της «πιθανότατα ισχυρότερης λευκής τραγουδίστριας στη ροκ μουσική», ενώ η Vogue έγραψε: «Είναι η πιο συγκλονιστική ροκ γυναίκα».
Η Joplin έπαιξε σημαντικό ρόλο στην παραγωγή του δεύτερου άλμπουμ των Big Brother, Cheap Thrills. To άλμπουμ έφθασε στην πρώτη θέση του Billboard 200, 8 εβδομάδες μετά την κυκλοφορία του και παρέμεινε εκεί για άλλες 8 συνεχόμενες εβδομάδες. Το άλμπουμ έγινε χρυσό και πούλησε πάνω από ένα εκατομμύριο αντίγραφα, τον πρώτο μήνα κυκλοφορίας του. Το σημαντικότερο κομμάτι του, Piece of My Heart, έφθασε στη 12η θέση του Billboard Hot 100, το φθινόπωρο του 1968.
Την ίδια περίοδο, η τραγουδίστρια αποφάσισε να αποχωρήσει από τους Big Brother και να σχημάτισε ένα νέο συγκρότημα, που θα τη στήριζε στις εμφανίσεις της, τους Kozmic Blues Band. Ξεκίνησε να κάνει περιοδείες σε όλο τον κόσμο, αλλά δε μπορούσε να αφήσει τα ναρκωτικά. Ξόδευε 200$ την ημέρα για ηρωίνη (ποσό αντίστοιχο με 1810$ σήμερα!). Το νέο της άλμπουμ έγινε και πάλι χρυσό.
Το Σάββατο της 16ης Αυγούστου εμφανίστηκε μαζί με την μπάντα της στο θρυλικό Woodstock. Η εμπειρία της δεν ήταν και πολύ καλή. Πετώντας με αεροπλάνο πάνω από τον συναυλιακό χώρο, έπαθε κρίση άγχους βλέποντας τον κόσμο. Περίμενε δέκα ώρες μέχρι να ανέβει στη σκηνή και στο διάστημα αυτό, έκανε χρήση ηρωίνης, υπό της οποίας την επήρεια βρισκόταν, καθ' όλη τη διάρκεια του live της. Αυτό φάνηκε, κυρίως, κατά την ερμηνεία του κομματιού Work Me, Lord. Η χρήση ηρωίνης είχε ως αποτέλεσμα το βράχνιασμα της φωνής της και τη δυσκολία της να χορέψει. Παρά τα προβλήματα, κατάφερε να αποδώσει τόσο καλά, που το κοινό εκστασιασμένο την επευφημούσε και την ανάγκασε να εκτελέσει δύο φορές το Ball and Chain. Η Joplin, όμως, ήταν δυσαρεστημένη με την εμφάνισή της.
Τα τατουάζ της, ένα σύμβολο ανεξαρτησίας
Η Joplin ήταν πιθανότατα η πρώτη celebrity με τατουάζ σε μια εποχή που αυτό ήταν σπάνιο, ειδικά για γυναίκες. Στο καρπό της είχε ένα μικρό τατουάζ με ένα κόκκινο φρούτο και μια αλυσίδα. Όπως είχε δηλώσει η ίδια, συμβόλιζε το πώς η πατριαρχία υποδουλώνει τις γυναίκες. Στο στήθος της είχε μια μικρή καρδιά. Έκανε επίσης τατουάζ μια μικρή καρδιά στο αριστερό της στήθος. Η Janis είπε για τα τατουάζ της: «Ήθελα λίγη διακόσμηση. Βλέπετε, αυτό στον καρπό μου είναι για όλους. Το άλλο στο στήθος μου είναι για μένα και τους φίλους μου. Ένα μικρό κέρασμα για τα αγόρια, σαν κερασάκι στην τούρτα».
Ο tattoo artist είχε πει την εξής ιστορία για αυτήν την εμπειρία: «Όταν η Janis μπήκε στο μαγαζί, δεν την αναγνώρισα. Ήταν αυτή η χίπικη γκόμεν@ με τα ρούχα και όλα αυτά τα βραχιόλια και τα κολιέ. Μου άρεσε. Ήθελε δύο τατουάζ. Κάθε έξυπνος τατουατζής ξέρει ότι όταν ένας πελάτης θέλει δύο τατουάζ, πρώτα κάνεις το μεγαλύτερο. Έλα όμως που η Janis ήταν Αιγόκερως και οι γυναίκες Αιγόκεροι μπορεί να είναι σκληρές. Μου είπε ότι το τατουάζ ήταν ο χειρότερος πόνος που είχε νιώσει και δε θα έκανε δεύτερο. Της είπα να πάμε για ένα ποτό να ηρεμήσει. Όλοι οι άντρες είχαν σοκαριστεί. Ήταν ένα μπαρ της εργατικής τάξης κι εκείνη μπήκε εκεί, με ένα μποά στο λαιμό. Δεν είχαν δει κάτι παρόμοιο! Πάντως γύρισε και της έκανα την καρδούλα στο στήθος». Η τραγουδίστρια το ίδιο βράδυ έκανε πάρτι σπίτι της για να γιορτάσει τα τατουάζ της και 18 φίλες της έλαβαν τατουάζ από τον tattoo artist της.
Οι σχέσεις και ο έρωτας της ζωής της
«Κάθε βράδυ κάνω έρωτα με 25.000 ανθρώπους στη σκηνή, μετά όμως γυρίζω σπίτι μόνη» θα πει, αν και η αλήθεια είναι πως είχε πολλές σχέσεις με άντρες και γυναίκες. Μεταξύ των επιβεβαιωμένων και φημολογούμενων πρώην της ήταν οι: Kris Kristofferson, Leonard Cohen, Pigpen McKernan, Robert Plant, Dick Cavett, Peter Albin, David Niehaus, Bob Neuwirth, Country Joe McDonald. Την περίοδο πριν τον θάνατό της ήταν αρραβωνιασμένη με τον Seth Morgan, έναν 21χρονο φοιτητή και έμπορο ναρκωτικών. Εκείνος έμενε σπίτι της κι εκείνη σε ένα ξενοδοχείο.
Ωστόσο, άλλος θεωρείται ο μεγαλύτερος έρωτάς της. Ήταν 1966 όταν η Joplin έδωσε μια συναυλία με μόλις 15 άτομα στο κοινό. Μεταξύ αυτών, η Peggy Caserta. Κάπως έτσι ξεκίνησε μια θυελλώδης σχέση, με έντονες στιγμές κι ακόμη πιο έντονους χωρισμούς. «Ήμουν εντελώς γυμνή, είχα πάρει ηρωίνη και το κορίτσι που ήταν ανάμεσα στα πόδια μου και μου έκανε στοματικό ήταν η Janis Joplin», έτσι ξεκινά το βιβλίο της Caserta, Going Down with Janis, με θέμα τη σχέση της με την Joplin. Πολλοί κατηγορούν την Caserta ότι έμπλεξε την Joplin με την ηρωίνη (γιατί πάντα πρέπει να κατηγορούμε τους συντρόφους των αγαπημένων μας σταρ για αυτό).
Joplin και Caserta
Ένα τρίο που δεν έγινε ποτέ...
Στις 29 Σεπτεμβρίου 1970, η Janis Joplin θα γνωρίσει την Peggy στον αρραβωνιαστικό της. Κάποια στιγμή, με επιμονή της Joplin, αποφασίστηκε να κάνουν ένα τρίο στις 2 Οκτωβρίου. Τελικά, τόσο η Peggy όσο και ο Seth, δεν εμφανίστηκαν εκείνο το βράδυ στο ραντεβού τους. Η Joplin, την επόμενη ημέρα, ήταν έξαλλη αλλά έπρεπε να πάει στο στούντιο για τις τελευταίες ηχογραφήσεις του άλμπουμ της. Εκεί έμαθε ότι ο αρραβωνιαστικός της την απατούσε, με γυναίκες που γνώριζε σε μπαρ κι αργότερα έφερνα σπίτι της. Είχε κάνει το ίδιο μόλις το προηγούμενο βράδυ! Παρά το θυμό της, ήταν ευχαριστημένη με την πορεία του άλμπουμ και στο τέλος βγήκε να το γιορτάσει σε ένα μπαρ με τον μουσικό Ken Pierson κι έναν νεαρό θαυμαστή της. Μετά τα μεσάνυχτα επέστρεψε στο δωμάτιό της.
...οδηγώντας σε θάνατο
Η Joplin είχε αγοράσει προηγουμένως ηρωινή και ανέφερε μέχρι και στον dealer της πόσο είχε ενοχληθεί που οι δύο εραστές της την έστησαν. Στις 4 Οκτωβρίου 1970, η τραγουδίστρια καθυστερούσε να εμφανισθεί στα στούντιο, κάτι που έκανε τον παραγωγό της να ανησυχήσει. Μπαίνοντας στο δωμάτιό της, τη βρήκαν νεκρή, δίπλα στο κρεβάτι της. Η επίσημη αιτία θανάτου της, ήταν η υπερβολική δόση ηρωίνης, ενδεχομένως σε συνδυασμό με τις παρενέργειες του αλκοόλ. Σύμφωνα με τον tour manager, John Cooke, εντελώς συμπτωματικά η Joplin παρέλαβε μεγαλύτερη δόση ηρωίνης από το κανονικό, καθώς υπήρξαν και άλλα παρόμοια κρούσματα, τη συγκεκριμένη εβδομάδα. Δύο εβδομάδες νωρίτερα, ο κόσμος της ροκ είχε χάσει άλλον έναν θρύλο με παρόμοιο τρόπο, τον Jimi Hendrix. Ήταν και οι δυο τους μόνο 27 ετών. To 1995 θα ήταν η πρώτη γυναίκα σόλο καλλιτέχνιδα που μπήκε στο Rock and Roll Hall of Fame.
Κλείνουμε αυτό το αφιέρωμα με το εμβληματικό τραγούδι "Mercedes Benz", το οποίο γράφτηκε σχεδόν αυθόρμητα. Σε μια συνάντηση σε μπαρ, η Joplin άρχισε να τραγουδάει μαζί με τον Michael McClure, τον γνωστό ποιητή των Beat. Το κομμάτι ηχογραφήθηκε σε μία μόνο λήψη ώρες πριν τον θάνατο της Joplin.
Οι γιατροί εξετάζουν το ενδεχόμενο να είναι επίσης αποτελεσματικά ως θεραπεία για παθήσεις όπως η ενδομητρίωση και η νόσος του Κρον
ε ύψος 1,80 μ. και βάρος 62,6 κιλά, η Αλι Μπάλκι θεωρούνταν πάντα αδύνατη. Ισως να προκαλεί έκπληξη, λοιπόν, το γεγονός ότι η 41χρονη επενδύτρια ακινήτων από το Ντάλας του Τέξας δηλώνει ότι, από τον Φεβρουάριο, παίρνει ένα εξατομικευμένο σκεύασμα ενός φαρμάκου GLP-1.
Σε καμία περίπτωση δεν το παίρνει για απώλεια βάρους. Η Μπάλκι λέει ότι λαμβάνει μια μικροδόση – μικρότερη από αυτήν που συνταγογραφείται συνήθως – για να αντιμετωπίσει τον πόνο και άλλα συμπτώματα της ενδομητρίωσης, μιας φλεγμονώδους πάθησης στην οποία αναπτύσσεται ιστός του ενδομητρίου έξω από τη μήτρα, προκαλώντας ουλές, συμφύσεις και πόνο.
Ενώ τα GLP-1 χρησιμοποιούνται εδώ και καιρό για την απώλεια βάρους και ως θεραπεία για τον διαβήτη, η Υπηρεσία Τροφίμων και Φαρμάκων των ΗΠΑ (FDA) έχει εγκρίνει ορισμένα από αυτά για επιπλέον χρήσεις, όπως η αποφρακτική υπνική άπνοια, η χρόνια νεφρική νόσος και η σοβαρή λιπώδης νόσος του ήπατος. Παρόλο που θεωρούνται γενικά ασφαλή για τους περισσότερους ανθρώπους, τα φάρμακα αυτά μπορεί να έχουν παρενέργειες, όπως γαστρεντερικά προβλήματα, απώλεια μυϊκής και οστικής μάζας και σπάνιες σοβαρές παθήσεις, όπως η παγκρεατίτιδα.
Ωστόσο, τα φάρμακα GLP-1 αποτελούν αντικείμενο όλο και περισσότερων ερευνών, χρησιμοποιούνται σε πειραματικό επίπεδο και χορηγούνται ακόμα και εκτός των εγκεκριμένων ενδείξεων, για τη θεραπεία μιας σειράς άλλων παθήσεων στις οποίες φαίνεται να έχουν θετικά αποτελέσματα.
Συνταγογράφηση εκτός ενδείξεων
Ο δρ Αντρεα Βιντάλι, διακεκριμένος χειρουργός ενδομητρίωσης που εργάζεται στη Φλόριντα και στη Νέα Υόρκη, εκτιμά ότι σχεδόν μία στις πέντε ασθενείς του με ενδομητρίωση, όπως η Μπάλκι, λαμβάνει κάποιο φάρμακο GLP-1 εκτός των εγκεκριμένων ενδείξεων – άλλες μετά από δική του συνταγογράφηση και άλλες που το παίρνουν ήδη όταν τον επισκέπτονται για πρώτη φορά – κυρίως για τον πόνο και άλλα συμπτώματα.
Οπως οι περισσότεροι γιατροί, ο Βιντάλι συνταγογραφεί αποκλειστικά επώνυμα φάρμακα GLP-1 των εταιρειών Eli Lilly και Novo και όχι τα αντίγραφα που παρασκευάζονται από ειδικά φαρμακεία και πωλούνται ευρέως από εταιρείες τηλεϊατρικής και ινστιτούτα αισθητικής και κοσμητικής ιατρικής. Οταν τα επώνυμα φάρμακα συνταγογραφούνται εκτός των εγκεκριμένων ενδείξεων, δεν καλύπτονται από τους ασφαλιστικούς φορείς και μπορεί να κοστίζουν εκατοντάδες δολάρια τον μήνα. Επειδή όμως οι ασθενείς λαμβάνουν μικροδόσεις, μία πένα Ozempic αξίας 499 δολαρίων διαρκεί πολύ περισσότερο και, επομένως, το μηνιαίο κόστος είναι πολύ μικρότερο, σχολιάζει ο Βιντάλι.
Ο Βιντάλι λέει ότι η συνταγογράφηση GLP-1 εκτός εγκεκριμένων ενδείξεων γίνεται όλο και πιο διαδεδομένη, ιδίως στις κλινικές γονιμότητας, για γυναίκες με σύνδρομο πολυκυστικών ωοθηκών και συναφή μεταβολικά προβλήματα, όπως αντίσταση στην ινσουλίνη. Η Novo και η Eli Lilly δεν υποστηρίζουν τη χρήση των φαρμάκων GLP-1 εκτός των εγκεκριμένων ενδείξεων.
Κλινικές δοκιμές
Η δρ Ντιάνα Γκιρνίτα, ιδρύτρια και διευθύνουσα σύμβουλος του Rheumatologist OnCall, ενός διαδικτυακού ιατρείου που λειτουργεί σε περισσότερες από 20 Πολιτείες, έχει δει ασθενείς με παθήσεις όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η ουρική αρθρίτιδα, η ψωρίαση και η οστεοαρθρίτιδα γόνατος και ισχίου να αναζητούν φάρμακα GLP-1. Εκτιμά ότι περίπου το 10% από τους σχεδόν 2.000 ασθενείς που παρακολουθούνται στο ιατρείο λαμβάνουν κάποιο GLP-1, ωστόσο, από αυτούς λίγοι μόνο το χρησιμοποιούν καθαρά εκτός εγκεκριμένων ενδείξεων, χωρίς δηλαδή να έχουν παχυσαρκία ή διαβήτη τύπου 2.
Σχεδόν το 80% των ασθενών της που λαμβάνουν GLP-1 για τέτοιες παθήσεις αναφέρουν παράλληλα μείωση του πόνου στις αρθρώσεις και βελτίωση της κινητικότητας, όπως λέει, αν και μπορεί να χρειαστούν τρεις έως έξι μήνες για να δουν βελτίωση αυτών των συμπτωμάτων.
Ο δρ Λούις Κόεν, γαστρεντερολόγος, αναπληρωτής καθηγητής στο Mount Sinai της Νέας Υόρκης, μελετά εάν η τιρζεπατίδη – η δραστική ουσία των φαρμάκων Zepbound και Mounjaro της Eli Lilly – μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα σε ασθενείς με νόσο του Κρον, μια φλεγμονώδη νόσο του εντέρου. Στην έρευνά του μελετά κυρίως ασθενείς φυσιολογικού βάρους στο πλαίσιο μιας μικρής κλινικής δοκιμής που θα συγκρίνει τη λήψη ενός GLP-1 με την τυπική αγωγή, για διάστημα έξι μηνών. Οι συμμετέχοντες λαμβάνουν κανονικές δόσεις τιρζεπατίδης – όχι μικροδόσεις. Συνεργάζονται στενά με έναν διατροφολόγο για την παρακολούθηση του βάρους τους και την πρόσληψη θερμίδων.
Συγκρατημένη αισιοδοξία
Αν και υπάρχουν επαρκή στοιχεία που δείχνουν ότι τα GLP-1 γίνονται καλά ανεκτά από τους ασθενείς με νόσο του Κρον, ο Κόεν διευκρινίζει ότι δεν τα συνταγογραφεί ακόμη εκτός των εγκεκριμένων ενδείξεων σε ασθενείς που δεν πληρούν τα κριτήρια. Περιμένει μέχρι να δει τα αποτελέσματα της κλινικής δοκιμής, ωστόσο είναι αισιόδοξος, καθώς υπάρχουν αναφορές σύμφωνα με τις οποίες τα GLP-1 συνέβαλαν στη βελτίωση της έκβασης σε ασθενείς με ψωρίαση, η οποία παρουσιάζει παρόμοια χαρακτηριστικά με τη νόσο του Κρον.
Παρόλο που οι γιατροί και οι ερευνητές μελετούν την πιθανή αποτελεσματικότητα των GLP-1 σε άλλες παθήσεις, η εξασφάλιση έγκρισης για τις χρήσεις αυτές μπορεί να αποδειχθεί δύσκολη. Οι φαρμακευτικές εταιρείες είναι συνήθως υποχρεωμένες να χρηματοδοτήσουν μεγάλες κλινικές δοκιμές προκειμένου να λάβουν την έγκριση του FDA για επιπλέον ενδείξεις, ενώ οι ασφαλιστικές εταιρείες συνήθως δεν καλύπτουν τα φάρμακα προτού εγκριθούν.
Παρά τα ελπιδοφόρα στοιχεία, ορισμένοι γιατροί εξακολουθούν να είναι επιφυλακτικοί όσον αφορά τη συνταγογράφηση εκτός εγκεκριμένων ενδείξεων. Η δρ Κάθριν Χ. Σόντερς, κλινική επίκουρη καθηγήτρια Ιατρικής στο Weill Cornell Medicine και συνιδρύτρια της FlyteHealth, μιας εταιρείας ιατρικής θεραπείας της παχυσαρκίας, λέει ότι, παρόλο που είναι ανοιχτή στις νέες εξελίξεις, δεν θεωρεί απλή υπόθεση τη συνταγογράφηση GLP-1 για χρήση εκτός εγκεκριμένων ενδείξεων. «Οσο περισσότερο απομακρυνόμαστε από μια ένδειξη εγκεκριμένη από τον FDA, τόσο υψηλότερα πρέπει να τίθεται ο πήχης» σχολιάζει. «Πρόκειται για ισχυρά φάρμακα και ο ενθουσιασμός δεν πρέπει να προτρέχει της επιστήμης».
Διαταραχές εθισμού
Για τις περισσότερες παθήσεις, τα στοιχεία παραμένουν περιορισμένα σε σύγκριση με την παχυσαρκία, τον διαβήτη και τις υπόλοιπες παθήσεις για τις οποίες έχουν ήδη εγκριθεί τα φάρμακα GLP-1. Μία από τις πιο ενδιαφέρουσες χρήσεις των GLP-1 εκτός εγκεκριμένων ενδείξεων αφορά ασθενείς με διαταραχή χρήσης αλκοόλ και άλλες διαταραχές εθισμού, λέει η Σόντερς.
Εκπρόσωπος της Eli Lilly δήλωσε ότι η εταιρεία μελετά πρόσθετες χρήσεις για τα GLP-1, όπως για τη θεραπεία διαταραχών κατάχρησης ουσιών, καρδιακών παθήσεων, του άσθματος και άλλων νευρολογικών και ανοσολογικών παθήσεων. Εκπρόσωπος της Novo δήλωσε ότι η εταιρεία δεν μελετά προς το παρόν πρόσθετες χρήσεις για τα φάρμακα GLP-1 που κυκλοφορούν σήμερα. Η Μπάλκι λέει ότι άρχισε να παίρνει GLP-1 μετά από μια επέμβαση ενδομητρίωσης με χειρουργό τον Βιντάλι, τον Ιανουάριο. Ο Βιντάλι της είχε αναφέρει ότι πολλές από τις ασθενείς του παρατηρούσαν βελτίωση με τα GLP-1. «Δεν το είχα σκεφτεί ποτέ σοβαρά, επειδή έχω χαμηλό δείκτη μάζας σώματος» λέει η Μπάλκι. Είχε αγχωθεί, γιατί παθαίνει εύκολα ναυτία, αλλά ως τώρα δεν έχει παρουσιάσει κάποια παρενέργεια.
Η Μπάλκι λέει ότι άρχισε να βλέπει βελτίωση στα συμπτώματά της ύστερα από δύο μήνες περίπου, παρόλο που αναγνωρίζει ότι αυτό μπορεί να οφείλεται εν μέρει στην επέμβαση. «Η ζωή μου έχει βελτιωθεί θεαματικά» λέει. «Ελπίζω να εξασφαλιστεί χρηματοδότηση για περαιτέρω έρευνες, ώστε να γίνει ευρέως διαθέσιμη η θεραπεία αυτή».
Το Διοικητικό Πρωτοδικείο Αθηνών επιδίκασε 4.000 ευρώ σε απόδημο Έλληνα για ηθική βλάβη από τη μη εξουσιοδοτημένη διάδοση της ηλεκτρονικής του διεύθυνσης από την Άννα-Μισέλ Ασημακοπούλου και τον Μιχάλη Σταυριανουδάκη.
Περίπου 230 παρόμοιες αγωγές έχουν ήδη κατατεθεί. Αν κινηθούν σε ανάλογα επίπεδα, ο λογαριασμός θα ξεπεράσει τα 900.000 ευρώ.
Εδώ αποκτά ενδιαφέρον η περίφημη «ατομική ευθύνη».
Για τον πολίτη είναι πάντα ατομική. Για την εξουσία έχει ένα παράξενο χάρισμα: μετατρέπεται σε συλλογική. Πληρώσαμε για τον εργολάβο στην υπόθεση Τασούλα, πληρώνουμε στην ΕΕ για το κομματικό σκάνδαλο της ΝΔ με τον ΟΠΕΚΕΠΕ (με τον λογαριασμό να αναμένεται να ξεπεράσει το 1 δισ.), και τώρα θα πληρώσουμε και για την Ασημακοπούλου.
Άλλος έχει την ευθύνη, εσύ πληρώνεις τον λογαριασμό. Αυτό και αν είναι ατομική σου ευθύνη.
Και η ειρωνεία γίνεται ακόμη μεγαλύτερη όταν εσύ δεν έχεις χρήματα να βγάλεις τον μήνα, ενώ η Άννα-Μισέλ Ασημακοπούλου, σύμφωνα με τα δηλωμένα περιουσιακά στοιχεία της, διαθέτει 13 ακίνητα και είχε δηλωθέν εισόδημα περίπου 700.000 ευρώ