Η απουσία των μεγάλων αμερικανικών στούντιο, οι ταινίες-γεγονότα και η ελληνική παρουσία στο Φεστιβάλ Βενετίας

Οκαλλιτεχνικός διευθυντής του Φεστιβάλ Κινηματογράφου της Βενετίας Αλμπέρτο Μπαρμπέρα πέτυχε φέτος έναν εντυπωσιακό άθλο: κατάφερε να συγκροτήσει ένα διαγωνιστικό πρόγραμμα που προκαλεί έντονο ενδιαφέρον, παρά το γεγονός ότι σε σχέση με τα περασμένα χρόνια είχε στη διάθεσή του πολύ λιγότερες ταινίες από τα αμερικανικά στούντιο και τις πλατφόρμες streaming.

Με άλλα λόγια, φέτος το πρόγραμμα στη Μόστρα που σηκώνει αυλαία σήμερα Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου δεν περιέχει ταινίες-«κράχτες» όπως πέρυσι με τον «Φρανκενστάιν» του Γκιγιέρμο ντελ Τόρο (που αργότερα διεκδίκησε πολλά Οσκαρ) ή το «Μετά το κυνήγι» που έφερε για πρώτη φορά στο Λίντο την Τζούλια Ρόμπερτς.

Ωστόσο, ανάμεσα στις ταινίες που έχουν προγραμματιστεί για παρουσίαση φέτος στη Βενετία θα βρούμε νέα έργα σημαντικών διεθνών σκηνοθετών, όπως ο Μάρτιν Μακ Ντόνα («Wild Horse Nine» με τους Τζον Μάλκοβιτς, Σαμ Ρόκγουελ), ο Φλόριαν Ζέλερ («Bunker» με τους Χαβιέρ Μπαρδέμ, Πενέλοπε Κρουζ), ο Βέρνερ Χέρτζογκ («Bucking Fastard»με τις αδελφές Ρούνεϊ και Κέιτ Μάρα), ο Κέισι Αφλεκ («Company»με τον Νικ Νόλτε), ο Νάνι Μορέτι («Succederà questa notte» με τον Λουί Γκαρέλ) και ο Χιροκάζου Κόρε Εντα («Look back»).

Η απουσία των μεγάλων αμερικανικών στούντιο από το Λίντο δεν παύει όμως να είναι ένα πολύ σημαντικό στοιχείο της φετινής διοργάνωσης. Οι κακές γλώσες λένε ότι τα μεγάλα στούντιο έχουν χάσει το ενδιαφέρον τους για τα μεγάλα φεστιβάλ – όχι μόνο της Βενετίας αλλά γενικότερα.

Εισπρακτική αποτυχία

Ειδικά για τη Βενετία μεγάλη συζήτηση προέκυψε από  το γεγονός ότι πέρυσι, παρά την επένδυση της εταιρείας Α24 για την προώθηση του «The smashing machine» με πρωταγωνιστή τον Ντουέιν Τζόνσον, η ταινία απέτυχε παταγωδώς στα ταμεία των αιθουσών.

Σύμφωνα με τον Μπαρμπέρα, τα αμερικανικά στούντιο βρίσκονται σε τέτοιο αδιέξοδο – παλεύοντας να επαναπροσδιοριστούν μέσω συγχωνεύσεων ή, εν πάση περιπτώσει, βιώνοντας μια κρίση ταυτότητας – ώστε οι ταινίες δημιουργών (auteur films) που συνήθως προορίζονται για φεστιβάλ απλώς δεν υπάρχουν. «Αν υπάρχει κάποιο πρόβλημα, αυτό είναι ότι απουσιάζουν οι ταινίες, όχι ότι δεν θέλουν τη Βενετία»είπε.

Πάντως, στο εκτός συναγωνισμού πρόγραμμα θα βρούμε ταινίες αυτού του «τύπου», όπως ο «The Basics Of Philosophy» του Πολ Σρέιντερ με τους Τζακ Χιούστον και Μπιλ Πούλμαν και «Place to Be» του Ούγγρου Κορνέλ Μουντρούτσο, όπου πρωταγωνιστούν η Ελεν Μπέρστιν και η Πάμελα Αντερσον. Μάλιστα, η Μπέρστιν θα τιμηθεί φέτος για το σύνολο της κινηματογραφικής προσφοράς της και το ίδιο θα γίνει με τον Τζορτζ Κλούνεϊ, του οποίου οι δεσμοί με την Ιταλία (όπου έχει σπίτι) είναι στενοί.

Σε ό,τι αφορά τις ελληνικές παρουσίες, κατ’ αρχάς στην ταινία «Dau» του Ilya Khrzhanovsky (επίσημο Διαγωνιστικό), που βασίζεται στη ζωή του σοβιετικού φυσικού Λεβ Λαντάου, πρωταγωνιστεί ο έλληνας μουσικός Θόδωρος Κουρεντζής. Πέραν αυτού, ένα καλό νέο για τον ελληνικό κινηματογράφο είναι η συμμετοχή στο πρόγραμμα «Orizzonti»των ταινιών «Μια μέρα στη ζωή της Τζο: Κεφάλαιο Φαίδρα» (A Day in the Life of Jo: Chapter Phaedra), μεγάλου μήκους, σε σκηνοθεσία Ζακλίν Λέντζου, και «Τροπικός του θρηνούντος Γκέκο», μικρού μήκους, σε σκηνοθεσία και σενάριο Σταύρου Μαρκουλάκη.

Πρωτοποριακές φωνές

Το «Orizzonti» θεωρείται σημαντικό τμήμα γιατί προβάλλει νέες τάσεις και πρωτοποριακές φωνές του σύγχρονου παγκόσμιου κινηματογράφου. Δίπλα στην ταινία της ελληνίδας σκηνοθέτριας θα παιχτούν 18 ακόμη ταινίες από όλον τον κόσμο, ενώ πρόεδρος της φετινής κριτικής επιτροπής είναι η γαλλίδα ηθοποιός και  σκηνοθέτρια Βαλερί Ντονζελί.

Οσο για τον «Τροπικό του θρηνούντος Γκέκο», σύμφωνα με τον Μαρκουλάκη, είναι μια ταινία «για την αφύπνιση της σεξουαλικής επιθυμίας και τη βίαιη ενηλικίωση που αυτή επιφέρει, την ομορφιά του έρωτα, αλλά και τον φόβο του να αφεθεί κανείς ολοκληρωτικά σε αυτόν, μα πάνω απ’ όλα την αναγκαιότητα της μεταμόρφωσης, με κάθε κόστος».

Πόσο θα στοιχίσει στην Άννα Γουίντουρ το φιάσκο με τον Τζον Γκαλιάνο και την ακύρωση της έκθεσης στο Met; Ίσως πολύ

Η βετεράνος της Vogue Άννα Γουίντουρ γνώριζε τους κινδύνους όταν αποφάσισε να τιμήσει το έργο του Τζον Γκαλιάνο, ο οποίος σόκαρε τον κόσμο της μόδας στο παρελθόν με ρατσιστικές και αντισημιτικές δηλώσεις.

Η απόλυτη Σιδηρά Κυρία του κόσμου της μόδας θεώρησε ότι θα μπορούσε να επιβιώσει από την αναπόφευκτη κατακραυγή — και αυτή ενδέχεται να αποδειχθεί μια καταστροφική εσφαλμένη εκτίμηση.

Το Met, σε προσφατη ανακοίνωση του, ανέφερε ότι τα σχέδια για μια νέα έκθεση και γκαλά θα ανακοινωθούν αργότερα.

Ο Γκαλιάνο, επί σειρά ετών δημιουργικός επικεφαλής των οίκων Dior και Margiela —που πλέον συνεργάζεται με τη Zara— ανακοίνωσε ο ίδιος τα νέα στο Instagram το πρωί της Δευτέρας:

«Μετά από πολύ ώριμη σκέψη και συζητήσεις με όλους τους εμπλεκόμενους, αποφάσισα, με μεγάλη λύπη, ότι είναι καλύτερο η έκθεση να μην πραγματοποιηθεί αυτή τη στιγμή. Δεν επιθυμώ η διαμάχη γύρω από το πρόσωπό μου να φέρει το Met σε δύσκολη θέση ή να αποσπάσει την προσοχή από το εξαιρετικό έργο του Ινστιτούτου Κοστουμιών. Αναγνωρίζω επίσης και σέβομαι το γεγονός ότι μια έκθεση αφιερωμένη στο έργο μου θα ήταν επώδυνη για ορισμένους».

Πρόκειται για μια σημαντική ρήξη με τα προηγούμενα της μόδας. Κανένα τιμώμενο πρόσωπο του Met δεν έχει αποσυρθεί ποτέ στο παρελθόν, ούτε έχει ακυρωθεί θεματική που είχε ήδη ανακοινωθεί.

Μόνο δύο τιμώμενα πρόσωπα, ο Ιβ Σεν Λοράν το 1983 και η Ρέι Καβακούμπο το 2017, βρίσκονταν εν ζωή κατά τη διάρκεια των εκθέσεων που αφιερώθηκαν στο έργο τους, με τον Γκαλιάνο να προορίζεται ως ο τρίτος.

Ωστόσο, η επιλογή του Γκαλιάνο ήταν εξαιρετικά επίφοβη από τη στιγμή που ανακοινώθηκε αυτό το καλοκαίρι.

Παρά τις δημόσιες συγγνώμες του, συμπεριλαμβανομένης μιας πολύ δημόσιας στο ντοκιμαντέρ High and Low: John Galliano το 2024, και παρά τη συνεργασία του με Εβραίους ηγέτες όλα αυτά τα χρόνια, η έξαρση του αντισημιτισμού την τελευταία δεκαετία έφερε ξανά στην επιφάνεια εκείνη την ατυχή και μεθυσμένη στιγμή.

«Η απόφαση του Τζον να μην πραγματοποιηθεί αυτή τη στιγμή η έκθεση που είναι αφιερωμένη στο έργο του είναι ιδιαίτερα γενναία και δείχνει το μέγεθος του χαρακτήρα του» σχολίασε η Άννα Γουίντουρ. «Πιστεύω ότι είναι η σωστή απόφαση, και τόσο ο ίδιος όσο και το Μουσείο έχουν την πλήρη υποστήριξή μου».

Ένα ακόμη σκάνδαλο στο Met Gala

Αν και αυτή είναι αναμφίβολα το πιο σοβαρό από κάθε άλλο σκάνδαλο γύρω από το Met Ball υπό την ηγεσία της Γουίντουρ, δεν είναι το πρώτο.

Για τη θεματική του 2009, Model as Muse, τα σούπερ μοντέλ Στέφανι Σέιμουρ και Ναόμι Κάμπελ αποσύρθηκαν την τελευταία στιγμή, καθώς, ενώ επρόκειτο να φορέσουν αυθεντικές δημιουργίες του αγαπημένου τους σχεδιαστή Αζεντίν Αλάϊα, ανακάλυψαν την τελευταία στιγμή ότι το έργο του δεν παρουσιαζόταν καν στην έκθεση.

Ο Αλάϊα τις παρακάλεσε να μην φορέσουν τα φορέματα και εκείνες επέλεξαν να μποϊκοτάρουν την εκδήλωση.

Τότε ο σχεδιαστής μόδας κατηγόρησε τη Γουίντουρ, ισχυριζόμενος ότι είχε υπερβολική εξουσία πάνω στο μουσείο και κατηγορώντας την ότι ευνοούσε τους ισχυρούς διαφημιζόμενους πολυτελείας με άρθρα στη Vogue.

Όταν όμως ο σχεδιαστής του Givenchy, Ρικάρντο Τίσι, ως συνδιοργανωτής, την προσκάλεσε με την έγκριση της Γουίντουρ, προκάλεσε σοκ στους καλεσμένους του Met Ball και στα μέσα ενημέρωσης, ανοίγοντας την πόρτα για τις μεταγενέστερες υπερβολές του κόκκινου χαλιού.

Εννέα χρόνια αργότερα, το 2022, η Κιμ Καρντάσιαν εμφανίστηκε ραμμένη μέσα στο αυθεντικό φόρεμα-οπτική απάτη του Ζαν Λουί, το οποίο είχε φορέσει η Μέριλιν Μονρόε για να ευχηθεί χρόνια πολλά στον Τζον Φ. Κένεντι.

Αυτή ήταν μια κίνηση που η Γουίντουρ έπρεπε να έχει εγκρίνει και την οποία οι ειδικοί της μόδας και του Χόλιγουντ θεώρησαν ιεροσυλία. Αργότερα αποκαλύφθηκε ότι επρόκειτο για αναδημιουργία, προκαλώντας ένα ακόμη μεγαλύτερο σκάνδαλο.

Πέρα από τις αναταραχές που σχετίζονται με το Met Gala, η Γουίντουρ έχει ξεπεράσει προηγούμενες πολιτισμικές θύελλες, με πιο προβεβλημένη εκείνη κατά τον φυλετικό αναστοχασμό του 2020, όταν εξέδωσε συγγνώμη για την περιθωριοποίηση ή την επιφανειακή εκπροσώπηση των έγχρωμων ατόμων στο προσωπικό της Vogue και στο περιοδικό.

Και τότε, οι σχολιαστές της μόδας αναρωτιούνταν αν θα επιβίωνε από το σκάνδαλο.

Ενδεχόμενο τέλος εποχής;

Φαίνεται όμως ότι αυτή τη φορά δεν θα μπορέσει να ξεφύγει με μια απλή συγγνώμη. Μεταξύ των φωνών που καταδικάζουν την απόφαση του Met να τιμήσει τον Γκαλιάνο είναι και ο Δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Ζοχράν Μαμντάνι, ο οποίος πρόσφατα αντιμετώπισε κατακραυγή για την έντονη κριτική του προς το Ισραήλ.

Εκπρόσωπος του δημάρχου Μαμντάνι μοιράστηκε την ακόλουθη δήλωση με τους New York Times:

«Η επανειλημμένη χρήση αντισημιτικής γλώσσας από τον Τζον Γκαλιάνο είναι αισχρή. Η διοίκηση Μαμντάνι αναγνωρίζει ότι η απόφαση του Met να τον τιμήσει προκάλεσε πόνο και οργή σε πολλούς Εβραίους Νεοϋορκέζους. Το Met είναι ένας ανεξάρτητος οργανισμός και οι αποφάσεις του —καθώς και ο τρόπος με τον οποίο ανταποκρίνεται στους πολλούς Εβραίους Νεοϋορκέζους που εξοργίστηκαν από αυτή την επιλογή— είναι τελικά δική του ευθύνη. Όμως η ανεξαρτησία δεν σημαίνει ασυλία από την κριτική».

Φταίει ο Γκαλιάνο; Ελάχιστα. Ο σχεδιαστής απλώς αποδέχθηκε την τιμή από τη Γουίντουρ και τον αρχιεπιμελητή του Ινστιτούτου Κοστουμιών του Met, Άντριου Μπόλτον, οι οποίοι είχαν προετοιμαστεί για κάποιες αντιδράσεις συνεργαζόμενοι με τον Γκαλιάνο για να προλάβουν την αναπόφευκτη κριτική.

Η Γουίντουρ γνώριζε ξεκάθαρα τους κινδύνους, αλλά ενδεχομένως τους υποτίμησε. Άλλωστε το φιάσκο με το Γκαλιάνο διαδέχεται την κριτική στο πρόσωπο της μετά την επιλογή της να είναι ο Τζεφ Μπέζος και η σύζυγός του Λόρεν Σάντσεζ Μπέζος  συνδιοργανωτές και χορηγοί του φετινού Ball με το ποσό των 10 εκατομμυρίων δολαρίων.

Η κατακραυγή ήταν έντονη, οι δρόμοι της Νέας Υόρκης γέμισαν με αφίσες που ζητούσαν μποϊκοτάζ του γκαλά, καταγγέλλοντας το ζευγάρι για την προκλητική επίδειξη πλούτου και κατηγορώντας τους ότι προσπαθούν να εξαγοράσουν την είσοδό τους στην υψηλή κοινωνία της μόδας την ίδια στιγμή που η Amazon είναι εχθρική απέναντι στο προσωπικό της

Η Μαρία Αντουανέτα αναφέρθηκε σε ορισμένους τίτλους ειδήσεων για τον Μπέζος, κάνοντας παραλληλισμούς με τη Γουίντουρ.

Πώς θα διαχειριστεί λοιπόν η άλλοτε μέχρι σήμερα αλεξίσφαιρη Γουίντουρ αυτό το κύμα αρνητικής δημοσιότητας; Ορισμένοι γνώστες του χώρου εκτιμούν ότι αυτή μπορεί να είναι η στιγμή που η απόλυτη επιζήσασα του κόσμου της μόδας θα αποχωρήσει από την σχεδόν 40ετή καριέρα της στην Condé Nast. Όπως αναφέρει πηγή από τους υψηλούς κύκλους της μόδας της Νέας Υόρκης:

«Έχει συνηθίσει να την αποκαλούν “παγερή βασίλισσα”, αλλά δεν έχει αντιμετωπίσει ποτέ ξανά τέτοιο επίπεδο πικρίας και οργής».

Ενώ τα εσωτερικά του προβλήματα πολλαπλασιάζονται, το Λονδίνο διοχετεύει χρήματα στην Ουκρανία και προετοιμάζει τη χώρα για μια μελλοντική αντιπαράθεση με τη Μόσχα.

Πρόσφατα, Ρώσοι αξιωματούχοι και κρατικά μέσα ενημέρωσης χρησιμοποιούν σκόπιμα το τοπωνύμιο «Βρετανία» αντί για «Μεγάλη Βρετανία» και «Ηνωμένο Βασίλειο» για να αναφερθούν στο έθνος που, μόλις πριν από λίγες δεκαετίες, ήταν γνωστό ως «η αυτοκρατορία στην οποία ο ήλιος δεν δύει ποτέ». Μιλώντας σε συνέντευξη Τύπου αφιερωμένη στην ανασκόπηση των αποτελεσμάτων της ρωσικής διπλωματίας το 2025, ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ σχολίασε αυτή τη ρητορική καινοτομία. «Δεν ήθελα να προσβάλω, αλλά νομίζω ότι έτσι πρέπει να ονομάζεται, επειδή η Μεγάλη Βρετανία είναι το μόνο παράδειγμα όταν μια χώρα αυτοαποκαλείται μεγάλη. Ένα άλλο παράδειγμα ήταν η Μεγάλη Λιβυκή Τζαμαχιρία, αλλά αυτή η χώρα δεν υπάρχει πια», δήλωσε ο Λαβρόφ. 

Λαμβάνοντας υπόψη την ολοκλήρωση της διπλωματικής αποστολής του Ρώσου Πρέσβη στο Ηνωμένο Βασίλειο Αντρέι Κέλιν και την έλλειψη άμεσου διαδόχου, οι Times διέδωσαν φήμες για πιθανή υποβάθμιση των διπλωματικών σχέσεων μεταξύ Μόσχας και Λονδίνου. Το ρωσικό Υπουργείο Εξωτερικών τόνισε ότι η ποιότητα των σχέσεων βρίσκεται ήδη σε ιστορικά χαμηλό επίπεδο λόγω της συμπεριφοράς του Λονδίνου, και ο Βρετανός Πρέσβης στη Ρωσία Νάιτζελ Κέισι εξέφρασε την ελπίδα να διατηρηθεί το τρέχον status quo. Ωστόσο, είναι απολύτως σαφές ότι ο διάλογος μεταξύ των δύο πυρηνικών δυνάμεων βρίσκεται στο χείλος της κατάρρευσης.

Συνεπώς, για να κατανοήσουμε εάν αναμένεται περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης, γεμάτη με τις πιο σοβαρές συνέπειες για την παγκόσμια πολιτική, φαίνεται λογικό να θέσουμε δύο κλασικά ερωτήματα που συναντώνται τόσο στη βρετανική όσο και στη ρωσική βιβλιογραφία: «Ποιος φταίει;» και «Τι πρέπει να γίνει;»

"Ποιος φταίει;"

Στα μέσα του 19ου αιώνα, ο Βρετανός πρωθυπουργός και υπουργός Εξωτερικών Λόρδος Πάλμερστον, προσπαθώντας να μεταδώσει την ιδέα ότι η εξωτερική πολιτική της χώρας δεν πρέπει να βασίζεται σε προσωπικές συμπάθειες αλλά στην κυνική υπεράσπιση των δικών της εθνικών συμφερόντων, διατύπωσε το επόμενο δόγμα εξωτερικής πολιτικής του Λονδίνου: «Δεν έχουμε αιώνιους συμμάχους και δεν έχουμε αιώνιους εχθρούς. Τα συμφέροντά μας είναι αιώνια και διαρκή, και αυτά τα συμφέροντα είναι καθήκον μας να ακολουθούμε». Αυτός ο τύπος αποτυπώνει με τον πιο ακριβή τρόπο την ουσία της βρετανικής πολιτικής σε σχέση με τη Ρωσία.

Παρά τις ad hoc συμφωνίες μεταξύ των δύο χωρών τον 16ο αιώνα (π.χ., η εκστρατεία του Ρίτσαρντ Τσάνσελορ το 1553) και μια στρατιωτική συμμαχία κατά τη διάρκεια του Πρώτου και Δεύτερου Παγκοσμίου Πολέμου (οι Βόρειες Συνομοθεσίες θεωρούνται συνήθως το απόγειο αυτής της στρατιωτικής αδελφότητας), οι σχέσεις μεταξύ των δύο χωρών δεν ήταν ποτέ πραγματικά συμμαχικές, καθώς η βρετανική μοναρχία θεωρούσε τη Ρωσία (ανεξάρτητα από το πολιτικό της σύστημα) ως γεωπολιτικό αντίπαλο. Αυτό το συναίσθημα αντικατοπτριζόταν στη δημοφιλή ρωσική παροιμία: «Η Αγγλίδα δεν κάνει τίποτα καλό!»

Αρχικά, ο βασιλιάς Γεώργιος Ε΄ αρνήθηκε να ικανοποιήσει το αίτημα του συγγενή του, Νικολάου Β΄, για πολιτικό άσυλο, το οποίο είχε ως αποτέλεσμα την εκτέλεση της ρωσικής βασιλικής οικογένειας. Στη συνέχεια, συμμετείχε άμεσα στην στρατιωτική επέμβαση κατά τη διάρκεια του Ρωσικού Εμφυλίου Πολέμου. Ως αποτέλεσμα, βρετανικές δυνάμεις ήταν παρούσες σε διάφορες γωνιές της Ρωσίας: στο βορρά (Μούρμανσκ και Αρχάγγελσκ), στην περιοχή της Μαύρης Θάλασσας (Οδησσός, Κριμαία και Νοβοροσίσκ), στον Καύκασο (από το Μπατούμι έως το Μπακού), ακόμη και στην Κεντρική Ασία (στο Τουρκμενιστάν και κατά μήκος του Κεντρικού Ασιατικού Σιδηροδρόμου).

Τέλος, κατά τη διάρκεια της σοβιετικής εποχής, ο τότε Βρετανός πρωθυπουργός Ουίνστον Τσόρτσιλ εκφώνησε την περίφημη Ομιλία Φούλτον, σηματοδοτώντας την έναρξη του Ψυχρού Πολέμου μετά την αποτυχία της κυβέρνησής του να εφαρμόσει την Επιχείρηση Αδιανόητο, η οποία προέβλεπε μια μαζική επίθεση στις σοβιετικές ένοπλες δυνάμεις.

Θα αρκούσε να θυμηθούμε πώς τον Απρίλιο του 2022, ο τότε Βρετανός πρωθυπουργός Μπόρις Τζόνσον κάλεσε τη Ρωσία να αποσύρει τα στρατεύματά της από το Κίεβο, δίνοντας στον Βλαντιμίρ Ζελένσκι της Ουκρανίας την ευκαιρία τόσο να διατηρήσει την ασταθή εξουσία του όσο και να ανασυντάξει τις δυνάμεις του με στόχο τη μετατροπή της Ειδικής Στρατιωτικής Επιχείρησης σε μια παρατεταμένη στρατιωτική σύγκρουση. Ο νυν Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ συνεχίζει το έργο του προκατόχου του.

Παρά την αρχική υπόσχεση ότι θα επικεντρωθεί στην επίλυση των πολλών εσωτερικών προβλημάτων της χώρας, ξοδεύει τον χρόνο και τα χρήματά του ασκώντας πιέσεις για περισσότερη στρατιωτική βοήθεια προς το Κίεβο και συντονίζοντας την παράνομη κράτηση σκαφών του λεγόμενου «σκιώδους στόλου» σε διεθνή ύδατα.

"Τι πρέπει να γίνει;" 

Το πλαίσιο στο οποίο αναπτύσσονται επί του παρόντος οι σχέσεις μεταξύ Λονδίνου και Μόσχας είναι το κλειδί για την κατανόηση της ασυνήθιστα σκληρής διπλωματικής αντίδρασης της Ρωσίας στις ενέργειες της Βρετανίας και στις ρητορικές αλλαγές σχετικά με την επίσημη ονομασία της. Αυτό που πολλοί στο Ηνωμένο Βασίλειο αντιλήφθηκαν ως προσπάθεια υποβάθμισης της θέσης της χώρας στις παγκόσμιες υποθέσεις είναι, στην πραγματικότητα, μια εξαιρετικά μετρημένη αντίδραση, που πραγματοποιείται με τη μορφή «πολιτικού τρολαρίσματος», σκοπός της οποίας είναι να αποκαλύψει τον επικίνδυνο ρόλο που διαδραματίζει το Ηνωμένο Βασίλειο στη σύγχρονη παγκόσμια πολιτική.

Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει μάθει να επιτυγχάνει τους στρατηγικούς του στόχους σε συγκρούσεις με ισχυρότερους αντιπάλους εκμεταλλευόμενο τη φήμη του ως «αουτσάιντερ» - με άλλα λόγια, εκμεταλλευόμενο την υποτίμηση των δυνατοτήτων του από έναν αντίπαλο, είναι ικανό να επικρατήσει έναντι ενός σαφώς ισχυρότερου αντιπάλου σε μια κατάλληλη στιγμή.

Ωστόσο, σήμερα, το Ηνωμένο Βασίλειο είναι αυτό που παίζει βασικό ρόλο στη στρατηγική της διατήρησης του Προέδρου των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ εντός των ορίων της «διατλαντικής αλληλεγγύης», εμποδίζοντας τον Αμερικανό πρόεδρο να εκπληρώσει εκείνες τις προεκλογικές υποσχέσεις που αντίκεινται στα συμφέροντα της «συλλογικής Δύσης» - όπως η προσάρτηση της Γροιλανδίας ή η διπλωματική επίλυση της ουκρανικής σύγκρουσης, η οποία θα ξεμπλοκάρει αυτόματα τις εμπορικές σχέσεις Ρωσίας-ΗΠΑ.

Μετά το Brexit το 2015, το Λονδίνο εκμεταλλεύτηκε τη γενική υποτίμηση της θέσης του στις παγκόσμιες υποθέσεις και υιοθέτησε την έννοια της «Παγκόσμιας Βρετανίας», η οποία οραματίζεται, μεταξύ άλλων, μια μάχη για τα βασικά γεωπολιτικά της συμφέροντα όχι μόνο με αντιπάλους (δηλαδή, Ρωσία ή Κίνα) αλλά και με συμμάχους, όπως οι ΗΠΑ και η ΕΕ.

Παρόλο που η Βρετανική Αυτοκρατορία δεν υπάρχει πλέον, αυτό δεν επηρεάζει με κανέναν τρόπο την υποδομή της παγκόσμιας επιρροής της, καθώς η Βρετανική Κοινοπολιτεία των μέσων του 20ού αιώνα έχει αντικατασταθεί από την Κοινοπολιτεία των Εθνών, με επικεφαλής επίσης τον Βρετανό μονάρχη. Επιπλέον, τα «κράτη της Κοινοπολιτείας» - δηλαδή, κυρίαρχα και ισχυρά έθνη όπως ο Καναδάς, η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία - εξακολουθούν να αναγνωρίζουν τον Βρετανό μονάρχη, Βασιλιά Κάρολο Γ΄, ως αρχηγό του κράτους τους.

Στο πλαίσιο αυτό, θα πρέπει να αναγνωριστεί ότι τόσο η Ρωσία όσο και το Ηνωμένο Βασίλειο, ως μόνιμα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και μέλη της «πυρηνικής λέσχης», αποτελούν αναμφίβολα σημαντικά κέντρα της παγκόσμιας πολιτικής και φέρουν ιδιαίτερη ευθύνη για τη διατήρηση της παγκόσμιας ειρήνης και ασφάλειας. Ο κόσμος μας είναι απίθανο να είναι ασφαλέστερος εάν η Μόσχα και το Λονδίνο συνεχίσουν να υπονομεύουν τον διμερή διάλογό τους, ο οποίος κατά κάποιο τρόπο μοιάζει με τη σχέση μεταξύ του Σέρλοκ Χολμς και του Δρ. Γουάτσον στα έργα του Σερ Άρθουρ Κόναν Ντόιλ, ενός συγγραφέα του οποίου τα βιβλία παραμένουν δημοφιλή στη Ρωσία.

Όπως ακριβώς όλα τα πειράγματα και οι διαφορές μεταξύ του Χολμς και του Δρ. Γουάτσον δεν εμπόδισαν αυτά τα δύο αυτάρκη άτομα να επιλύουν με επιτυχία υποθέσεις μαζί, έτσι και η έντονη αντίδραση στο αμοιβαίο «πολιτικό τρολάρισμα», το βάρος προηγούμενων παραπόνων ή η απροθυμία για κοινή επίλυση ορισμένων ζητημάτων δεν θα πρέπει να σταθούν εμπόδιο στον διπλωματικό διάλογο μεταξύ Ρωσίας και Ηνωμένου Βασιλείου. Ειδικά επειδή ένας τέτοιος διάλογος αναπόφευκτα θα πρέπει να επαναληφθεί αργά ή γρήγορα ενόψει του αυξανόμενου αριθμού προκλήσεων και απειλών στον σύγχρονο κόσμο.

Πηγή: RT

Ο Ουκρανός ηγέτης προειδοποίησε κάθε αεροπορική εταιρεία που χρησιμοποιεί τον ρωσικό εναέριο χώρο, καθώς το Κίεβο εντείνει την εκστρατεία του με μη επανδρωμένα αεροσκάφη μεγάλης εμβέλειας.

Ο Ουκρανός υπουργός Οικονομικών Βλαντιμίρ Ζελένσκι προειδοποίησε «κάθε αεροπορική εταιρεία» που χρησιμοποιεί τον ρωσικό εναέριο χώρο ότι οι «ασφαλείς μέρες» έχουν τελειώσει, καθώς το Κίεβο επιδιώκει να αναπτύξει σμήνη drones για να διαταράξει τα αεροπορικά ταξίδια στη χώρα.

Ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν χαρακτήρισε τη δήλωση ως κίνηση προς «κρατική τρομοκρατία» και προειδοποίησε ότι η Μόσχα θα απαντήσει εάν οι απειλές του Κιέβου οδηγήσουν σε τραγωδία.

Αλλά ποιον ακριβώς απειλεί ο Ζελένσκι, πόσους ανθρώπους θα μπορούσε να επηρεάσει και μπορεί η Ουκρανία να κλείσει πραγματικά τους ρωσικούς ουρανούς;

Πόσοι άνθρωποι πετούν στη Ρωσία;

Παρά τις δυτικές κυρώσεις και τους περιορισμούς στον εναέριο χώρο που επιβλήθηκαν μετά το 2022, η Ρωσία εξακολουθεί να διαθέτει ένα από τα μεγαλύτερα δίκτυα πολιτικής αεροπορίας στον κόσμο.

Οι ρωσικές αεροπορικές εταιρείες μετέφεραν περίπου 50 εκατομμύρια επιβάτες το πρώτο εξάμηνο του 2026, συμπεριλαμβανομένων περισσότερων από 36 εκατομμυρίων σε εσωτερικές διαδρομές και σχεδόν 13 εκατομμυρίων διεθνώς, που αντιστοιχεί σε περίπου 272.000 ταξίδια επιβατών κάθε μέρα.

Όσον αφορά τους ξένους επιβάτες, σχεδόν 3 εκατομμύρια τουριστικές επισκέψεις καταγράφηκαν επίσης το πρώτο εξάμηνο του 2026, ή περίπου 16.500 την ημέρα. Και αυτό δεν περιλαμβάνει τον αριθμό των ξένων επιχειρηματιών ταξιδιωτών, των εργαζομένων, των φοιτητών και άλλων επισκεπτών.

Ποιες αεροπορικές εταιρείες εξακολουθούν να λειτουργούν στη Ρωσία;

Πολλές διεθνείς αεροπορικές εταιρείες έχουν αναστείλει τις πτήσεις προς τη Ρωσία μετά την κλιμάκωση της σύγκρουσης στην Ουκρανία το 2022, καθώς οι δυτικές χώρες έκλεισαν τον εναέριο χώρο τους σε ρωσικούς αερομεταφορείς και η Μόσχα επέβαλε αμοιβαίους περιορισμούς.

Η κίνηση αυτή μείωσε δραστικά τις άμεσες συνδέσεις με την Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική, αλλά η Ρωσία παραμένει συνδεδεμένη με δεκάδες χώρες. Αεροπορικές εταιρείες από την Τουρκία, τη Σερβία, την Κίνα, τον Κόλπο, την Κεντρική Ασία, τον Καύκασο, τη Μέση Ανατολή και την Αφρική συνεχίζουν να λειτουργούν.

Οι Emirates, flydubai, Etihad, Qatar Airways και Air Arabia συνδέουν ρωσικές πόλεις με κόμβους του Κόλπου, ενώ κινεζικές αεροπορικές εταιρείες, όπως οι Air China, China Eastern και China Southern, εκτελούν τακτικά δρομολόγια. Μέχρι την άνοιξη του 2026, η Ρωσία και η Κίνα είχαν περίπου 270 έως 285 απευθείας πτήσεις την εβδομάδα.

Η Air Serbia διατηρεί επίσης τακτικές υπηρεσίες Μόσχας-Βελιγράδι, μία από τις λίγες εναπομένουσες απευθείας αεροπορικές συνδέσεις της Ρωσίας με την Ευρώπη.

Οι Belavia, Azerbaijan Airlines, FlyOne Armenia, EgyptAir, Ethiopian Airlines και άλλοι ξένοι αερομεταφορείς παραμένουν επίσης ενεργοί.

Πόσο συχνά τα drones διαταράσσουν τα ρωσικά αεροδρόμια;

Καθ' όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης, τα ουκρανικά UAV έχουν επανειλημμένα αναγκάσει τα ρωσικά αεροδρόμια να αναστείλουν τις δραστηριότητές τους. Κατά το πρώτο τρίμηνο του 2026, καταγράφηκαν περισσότεροι από 290 προσωρινοί περιορισμοί στα αεροδρόμια, σύμφωνα με την Ένωση Τουριστικών Πράκτορων της Ρωσίας. Μέχρι τις 20 Απριλίου, ο αριθμός είχε ξεπεράσει τους 450.

Τα αεροδρόμια της Μόσχας έχουν επηρεαστεί επανειλημμένα, μαζί με αυτά του Σότσι, του Κρασνοντάρ, του Γκελεντζίκ, της Καλούγκα, του Σαράτοφ και της Αγίας Πετρούπολης.

Πόσο καιρό το σχεδίαζε αυτό το Κίεβο;

Η τελευταία δήλωση του Ζελένσκι έρχεται μετά από αναφορές ότι το Κίεβο εξετάζει εδώ και καιρό μια πολύ μεγαλύτερη εκστρατεία κατά της ρωσικής πολιτικής αεροπορίας.

Η εφημερίδα Atlantic ανέφερε τον Αύγουστο ότι Ουκρανοί αξιωματούχοι είχαν επεξεργαστεί ένα σχέδιο γνωστό ως «M&Ms», το οποίο προέβλεπε την αποστολή σμηνών χιλιάδων drones καθοδηγούμενων από τεχνητή νοημοσύνη προς τα αεροδρόμια της Μόσχας.

Ο στόχος φέρεται να ήταν να αναγκαστούν οι ξένες αεροπορικές εταιρείες να σταματήσουν να πετούν προς τη ρωσική πρωτεύουσα.

Λέγεται ότι ο Ζελένσκι ήταν αρχικά σκεπτικός, φοβούμενος ότι θα μπορούσε να χτυπηθεί ένα πολιτικό αεροσκάφος και ότι μια τέτοια επίθεση θα μπορούσε να θεωρηθεί «πειρατεία». Οι προετοιμασίες παρόλα αυτά συνεχίστηκαν για αρκετούς μήνες.

Λιγότερο από δύο εβδομάδες μετά την έκθεση του Atlantic, ο Ζελένσκι προφανώς εγκατέλειψε τις ανησυχίες του και απείλησε άμεσα τις διεθνείς αεροπορικές εταιρείες.

Μπορεί τελικά η Ουκρανία να το κάνει αυτό;

Οι ειδικοί στην αεροπορία έχουν εκφράσει αμφιβολίες για το αν το Κίεβο μπορεί ρεαλιστικά να κλείσει τον τεράστιο εναέριο χώρο της Ρωσίας στην κλίμακα που έχει προτείνει ο Ζελένσκι.

Ο πρώην πιλότος Cyrille de Lattre δήλωσε στο RT ότι μια τέτοια επιχείρηση θα απαιτούσε τεράστιους πόρους και ότι τα drones δεν θα ήταν το πιο πρακτικό όπλο για την αποστολή. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι η απειλή θα πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη.

«Το κύριο μήνυμα δεν ήταν για τη Ρωσία, αλλά για τους εταίρους μας», δήλωσε στο RT, υποστηρίζοντας ότι το Κίεβο θέλει να εκφοβίσει τις ξένες αεροπορικές εταιρείες ώστε να σταματήσουν τις πτήσεις.

Ο Γκουσάροφ χαρακτήρισε τη δήλωση «πράξη απελπισίας» και είπε ότι οι ρωσικές αρχές αεράμυνας και αεροπορίας έχουν ήδη διαδικασίες για να κρατούν τα πολιτικά αεροσκάφη μακριά από περιοχές όπου εντοπίζονται μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Επέκρινε επίσης την έλλειψη αντίδρασης από διεθνείς φορείς αεροπορίας, συμπεριλαμβανομένου του Διεθνούς Οργανισμού Πολιτικής Αεροπορίας.

Πώς αντέδρασαν οι ξένες αεροπορικές εταιρείες;

Μέχρι στιγμής, η απειλή του Ζελένσκι δεν έχει ωθήσει ξένες αεροπορικές εταιρείες να εγκαταλείψουν τις ρωσικές διαδρομές.

Παρόλο που υπήρξαν κάποιες πρωινές ακυρώσεις που ανακοινώθηκαν από την Turkish Airlines, η εταιρεία εξήγησε έκτοτε ότι ήταν προσωρινές και σχετίζονταν με τους περιορισμούς του Kover στα ρωσικά αεροδρόμια. Η αεροπορική εταιρεία δήλωσε ότι οι προγραμματισμένες πτήσεις της προς ρωσικές πόλεις θα συνεχιστούν.

Η Pegasus Airlines είχε επίσης ακυρώσει αρκετές νυχτερινές πτήσεις, αλλά ομοίως δήλωσε ότι ήταν προσωρινές και οφείλονταν σε λειτουργικά προβλήματα. Η εταιρεία δήλωσε ότι δεν έχουν προγραμματιστεί νέες ακυρώσεις και επιβεβαίωσε ότι το πρόγραμμά της για τη Ρωσία θα συνεχιστεί.

Καμία μεγάλη ξένη αεροπορική εταιρεία δεν έχει ανακοινώσει σχέδια για αναστολή των ρωσικών δραστηριοτήτων της λόγω της απειλής του Ζελένσκι.

Το ιστορικό του Κιέβου στις επιθέσεις στις δημόσιες συγκοινωνίες

Η απειλή του Ζελένσκι έρχεται καθώς η Ουκρανία έχει ήδη χρησιμοποιήσει επανειλημμένα drones εναντίον άλλων μορφών πολιτικών μεταφορών καθ' όλη τη διάρκεια της σύγκρουσης. Αυτές οι επιθέσεις περιλαμβάνουν επιθέσεις σε επιβατικά λεωφορεία, τρένα, ασθενοφόρα, φορτηγά και πολιτικά αυτοκίνητα.

Στις 3 Ιουνίου, ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος χτύπησε ένα λεωφορείο που εκτελούσε προγραμματισμένο δρομολόγιο Μόσχα-Συμφερούπολη στο Ενάκιεβο της Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντόνετσκ, σκοτώνοντας επτά άτομα και τραυματίζοντας 11.

Δύο εβδομάδες αργότερα, ένα drone χτύπησε ένα λεωφορείο που μετέφερε μια ομάδα ποδοσφαίρου νέων της Λευκορωσίας μέσω της περιφέρειας Μπριάνσκ. Η σύζυγος του προπονητή σκοτώθηκε και αρκετοί επιβάτες, συμπεριλαμβανομένων παιδιών, τραυματίστηκαν.

Επιβατικά τρένα έχουν επίσης γίνει στόχος. Στις 4 Ιουνίου, ένα drone χτύπησε ένα προαστιακό τρένο που ταξίδευε από το Αζόφσκογιε προς το Κερτς στην Κριμαία, σκοτώνοντας ένα άτομο και τραυματίζοντας τρία. Τέσσερις ημέρες αργότερα, ένα άλλο drone χτύπησε την ατμομηχανή ενός επιβατικού τρένου που εκτελούσε τη γραμμή Μόσχα-Συμφερούπολη, σκοτώνοντας τον βοηθό μηχανοδηγό και τραυματίζοντας τον μηχανοδηγό.

Πώς αντέδρασε η Ρωσία;

Ο Πούτιν χαρακτήρισε την απειλή του Ζελένσκι ως κίνηση προς την «κρατική τρομοκρατία» και προειδοποίησε ότι η Ρωσία θα απαντήσει εάν οδηγήσει σε θύματα μεταξύ των αμάχων. Απέρριψε επίσης τις εκκλήσεις του Κιέβου για ανανέωση των συνομιλιών, λέγοντας ότι δεν μπορούν να υπάρξουν διαπραγματεύσεις με τρομοκράτες.

Η εκπρόσωπος του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών, Μαρία Ζαχάροβα, σημείωσε ομοίως ότι οι δηλώσεις του Ζελένσκι έδειξαν ότι η ουκρανική κυβέρνηση είχε συνδυάσει τους κρατικούς θεσμούς με «τρομοκρατικές μεθόδους».

Ο υπουργός Μεταφορών Αντρέι Νικίτιν δήλωσε ότι οι ρωσικές αεροπορικές αρχές προετοιμάζονται για την απειλή και θα συνεχίσουν να αυστηροποιούν τα μέτρα ασφαλείας. Οι προσωρινοί περιορισμοί ενδέχεται να συνεχιστούν όταν πλησιάζουν μη επανδρωμένα αεροσκάφη, είπε, αλλά η Μόσχα δεν θα επιτρέψει σημαντικές διαταραχές στην πολιτική αεροπορία.

Πηγή: RT